Dionysius de Montina - Liber in quatuor Sententiarum - THESIS Digital Text Library
Library
Dionysius de Montina - Liber in quatuor Sententiarum
Alphonsus Toletanus Vargas - Commentary
Conradus de Soltau - Quaestiones super quattuor libros Sententiarum Petri Lombardi
Test Author 1 - Test Title 1
Query
Text Query
XPath Query
Login
Dionysius de Montina - Liber in quatuor Sententiarum
Liber in quatuor Sententiarum
xml
Dionysius de Montina - Liber in quatuor Sententiarum [Montina-l1d46+47.xml]
text
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="ecce.xsl"?> <!DOCTYPE TEI PUBLIC "-//TEI P5//DTD Main Document Type//EN" "tei_all.dtd"> <TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Liber in quatuor Sententiarum </title><!--Acutissimi et quam maxime succinti et ordinatissimi doctoris Dionysii Cisterciensi Liber in quatuor Sententiarum--> <author>Dionysius de Montina</author> <editor>Luciana Cioca</editor> <respStmt> <name>Mihai Maga</name> <resp>Designer</resp> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <p><date when="28.10.2017">October 29, 2017</date></p> </editionStmt> <publicationStmt> <authority sameAs="http://thesis-project.ro/">THESIS project</authority> <availability status="free"> <p>Public domain</p> </availability> </publicationStmt> <sourceDesc> <listWit> <witness xml:id="P" n="Paris1511">Paris, 1511</witness> </listWit> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <variantEncoding method="parallel-segmentation" location="internal"/> </encodingDesc> </teiHeader> <text xml:lang="la" type="diplomatic"> <body> <div1 type="title"> <head>Liber I, distinctiones 46, 47, questio unica</head> <p>Circa distinctionem 45 et consequenter ubi Magister agit de voluntate divina quero: utrum velle Dei ad extra causativum sit ab aliquo inpedibile.</p> </div1> <div1 type="ratio"> <head><supplied>Rationes</supplied></head> <p><supplied>Arguo primo</supplied> quod sic, quia non omne volitum ad extra fit, ergo. Consequentia nota. Probatur antecedens per illud <name type="bible">Luce</name> 23: <quote type="bible">Quotiens volui congregare filios tuos etc., et noluisti. </quote> Item, <title type="bible"> Ad Thimotheum</title> I, secundo capitulo: <quote>Qui vult omnes homines salvos fieri, scilicet Deus, et non erit</quote>. Ergo.</p> <p>Secundo: non omne quod divinum velle vult non esse non est nec omne quod vult non fore non est nec erit, ergo. Consequentia nota. Antecedens patet de malis culpe que sunt et erunt, et tamen Deus vult ea non esse et non fore. Probatur, quia precipit ne fiant, ergo vult quod non fiant.</p> <p>Tertio: stat divinum velle esse quod Socrates libere velit et Socratem posse non velle; ponatur ergo in esse, ergo Socrates non libere vult, immo nihil vult et tamen divinum velle est quod Socrates velit. </p> </div1> <div1 type="oppositum"> <head><supplied>In oppositum</supplied></head> <p>Oppositum patet per illud <name type="bible">Esther</name> 23: <quote type="bible">Domine Deus omnipotens in ditione tua cuncta sunt posita et non est qui possit resistere tue voluntati</quote>. Item, <name>Apostolus</name>: <quote type="bible">Voluntati eius, qui resistet?</quote> Item, in <title type="bible">Psalmo</title>: <quote type="bible">Omnia quecumque voluit Dominus fecit.</quote></p> </div1> <div1 type="divisio"> <head><supplied>Divisio questionis</supplied></head> <p>Primo ponam declarationes, secundo conclusiones. Tertio dicam solutiones.</p> </div1> <div1 type="articulus"> <head>Primus articulus</head> <p>Quantum ad primum articulum, primo pro declaratione huius complexi velle Dei, primo supponendum est quod, licet divinum velle sive voluntas divina in se sit simplex, et unica, et indistincta, tamen secundum denominationes extrinsecas multipliciter dicitur propter quod multe voluntates dicuntur, iuxta illud <name type ="bible">Psalmiste</name>:<quote type="bible">Exquisita in omnes voluntates eius</quote>.</p> <p>Dicitur autem divinum velle quandoque velle beneplaciti, quandoque velle preceptivum, quandoque velle executorium, quandoque velle permissivum.</p> <p>Velle beneplaciti est Deus volens et significat eternum beneplacitum. Et potest dividi in velle simplicis complacentie vel simplicis volitionis quo omnia opera sua sibi placent. Quo modo dicitur in <title type="bible">Psalmo</title>: <quote type="bible">Letabitur dominus in omnibus operibus suis.</quote> Et in velle prosecutionis quod prius executivum vocavi seu fuge, vel volitionis opposite. Et dico dividi divinum vele secundum modum protestatum in supposito non quod realiter dividatur, quia est una individua super simplex essentia que Deus est.</p> <p>Secundo sciendum quod velle preceptivum (quod vocatur a quibusdam velle signi) subdividitur secundum quod divisa sunt signa divini beneplaciti. Quedam enim sunt signa beneplaciti primo modo dicti, scilicet voluntatis simplicis complacentie, cuiusmodi sunt precepta, consilia, prohibitiones, etc. </p> <p>Quedam sunt signa velle efficacis et executorii seu prosecutionis, sicut operationes et permissiones malorum que sunt signa fuge. Sed differenter ista sunt signa, quia opera-<cb n="47ra"/>-tio est signum affirmativum prosecutionis, sed permissio negativum signum fuge. Quod enim Deus permittit tantum nec nult nec vult, sed non vult (pro ut ly ‘non vult’ non est una dictio, sed due) et isto modo loquitur <name>Augustinus</name> <title>Enchiridion</title>, capitulo 104: <quote>Non fit aliquid nisi omnipotens fieri velit vel sinendo ut fiat vel ipsa faciendo.</quote> Etiam infra capitulo 109 etc.</p> <p>Tertio sciendum quod aliud est quandoque illud quod Deus vult velle precepti et aliud propter quod vult, sicut aliud fuit quod precepit Abrahe, scilicet immolatio filii, et aliud propter quod precepit. Et ita quandoque est de prohibitione et idem de consilio.</p> <p>Quarto nota de hoc quod in questione dicitur velle Dei esse impedibile, quia hoc potest imaginari, vel quia Deus vult aliquid esse vel fieri et non est nec fit, vel quia non vult fieri vel vult aliquid non fieri et tamen fit, vel quia vult aliter quam fit, vel quia non vult vel vult non taliter fieri et taliter fit, tam respectu complexorum quam respectu incomplexorum omnibus hiis modis divinum velle potest imaginari impediri.</p> <div2 type="propositio"> <head><supplied>Propositiones</supplied></head> <p>Prima propositio: non semper quod Deus vult voluntate signi vult voluntate beneplaciti que vocatur simplex complacentia. Patet, quia precepit Isaac immolationem et tamen non placuit sibi eius immolatio. Preceptum autem nunc voco signum vel voluntatem signi et eius obiectum accipio illud quod precipitur et non illud propter quod precipitur.</p> <p>Secunda: Deus aliquando voluntate signi vult solum illud propter quod aliquid precipitur et non vult illud quod precipit. Sic intelligo quod Deus quandoque habet velle preceptivum, vel quod quandoque precipit aliquid et illud preceptum non est signum beneplaciti divini quod illud fiat quod precipitur, sed solum est signum quia placet ei illud propter quod precipitur. Patet de precepto facto Abrahe de immolatione filii que tamen Deo fieri non placuit, sed manifestatio obedientie ipsius in hoc volendo facere quod preceptum erat Deo placuit. Item, patet de ceco illuminato cui precepit Iesus ut nemini diceret et tamen clamando et dicendo non peccavit, secundum quod dicit <name>Magister</name>: <quote>Sed illud fuit factum ad istum finem quod non appetamus laudem hominum propter bona facta nostra.</quote></p> <p>Tertia: non omne quod est volitum voluntate signi est volitum voluntate efficaci vel executoria. Patet, quia quicquid Deus precipit hoc vult voluntate signi iuxta predicta, et tamen non omne tale efficit vel exequitur.</p> <p>Quarta: Deus multa dicitur velle permissive que tamen non potest velle voluntate precepti nec voluntate efficaci. Patet de malis culpe. Ubi nota quod, quando velle Dei accipitur pro beneplacito executorio, tunc proprie est causa efficiens. Quando autem accipitur pro permittere esse vel fieri in hac permissione multiplex est differentia. Nam quandoque Deus permittit creaturam sic operari et voluntate simplicis complacentie non complacet in illo sic velle operari, nihilominus est causa partialis rei sic effecte, quandoque permittit creaturam sic operari et cum hoc simplici complacentia complacet. Exemplum primi: voluntatem odire proximum. Exemplum secundum: ignem <cb n="47rb"/> calefacere lignum. Primum dicitur non velle, non autem dicitur velle aut nolle proprie. Sed secundum proprie dicitur velle.</p> <p>Item nota quod Deum facere sola voluntate dupliciter intelligitur: uno modo sic quod non eget aliqua virtute distincta a suo velle, alio modo quia respectu cuiuslibet respectu cuius vult aliqualiter esse efficit illud aliqualiter esse. Hec enim differunt valde, nam Deus vult possibile esse possibile, et tamen non efficit illud. Ex quo sequitur quod omne facere Dei est velle Dei, sed non econtra. </p> <p>Quinta: licet in casu aliquis faciendo contra voluntatem signi faciat unum actum volitum a Deo esse vel fieri voluntate efficaci, tamen peccat faciendo sicut Deus vult eum facere voluntate efficaci seu beneplaciti. Prima pars patet: faciens actum prohibitum peccat, et per consequens facit contra velle signi seu preceptum, et tamen Deus efficit cum eo istum actum. Confirmatur per <name>Anselmum</name> I <title>Cur Deus homo</title>, capitulo 15, qui ponit de hoc exemplum, quia, si omnia que sub celo continentur vellent fugere de celo, quanto magis fugerent a celo, tanto magis appropinquarent celo. Sic, si homo malus et angelus divine voluntati et ordinationi nolit subiacere, non tamen eam fugere valet, quia, si fugere vult de voluntate iubente, currit sub voluntate puniente, sicut patet auctoritate <name>Gregorii</name> <title>Super Genesim</title>, et ponitur libro I, distinctione 47, capitulo 2. Multi inquit voluntatem Dei peragunt, unde mutare contendunt et consilio eius resistentes obsequntur, quia hoc eius dispositioni militat quod per humanum studium resultat. </p> <p>Sexta: licet quandoque Deus aliud faciat quam precipiat, nullum tamen facit facere contra preceptum. Prima pars patet, quia Deus non precipit fieri actum qui est odium Dei, et tamen efficit illud vel coefficit. Secunda pars patet, quia non facit aliquem peccare nec facit Socratem odire etc. Et hoc de isto complexo velle Dei. </p> </div2> <div2> <p>Secundum complexum est ad extra causativum. Pro quo sciendum est quod divinum velle aliquando dicitur causare ad extra efficientia vel influentia generali, quandoque speciali.</p> <p>Pro quo ulterius notandum est quod isti termini ‘coefficere’, ‘concausare’, ‘concurrere’, ‘iuvare’, auxiliari, et similes notant Deum esse causam partialem. Sed isti ‘influere’, ‘causare’, ‘agere’, ‘efficere’, et consimiles sunt magis communes et notant Deum agere et dicuntur de ipso etiam si solus aliquid causaret. </p> <p>Secundo sciendum quod, cum dicitur Deum influere influxu speciali, quia ly ‘speciale’ potest denotare vel modum agendi specialem non usitatum, universaliter et semper in omnibus ut, si Deus sic coageret Socrati quod in media hora se transferret de Roma ad Parisius etc., huiusmodi hic esset specialitas in modo agendi; vel potest ly ‘speciale’ alio modo denotare perfectiorem gradum in effectu quam secundum usitatum modum et cursum consuetum effici possit ab aliqua causa, ut si faceret Deus Socrati (qui non potest naturali sua potentia activa consueta portare pondus maius centum librarum) quod portaret pondum 200 librarum.</p> <p>Tertio nota quod dicitur agere specialiter vel coagere dupliciter: uno modo quia inusitato modo agit <cb n="47va"/> circa aliquem effectum, alio modo quia speciali modo facit causam esse causam respectu alicuius effectus respectu cuius non esset causa. Si primo modo, scilicet respectu effectus, hoc contingit dupliciter: uno modo quando cum eadem causa producit maiorem effectum, ut si cum sole dato produceret lumen septuplum in isto hemispherio, sive etiam effectum extensiorem; alio modo quia velocius facit illum effectum quam faceret illud agens sine tali efficientia speciali, ut si grave ut 4 faceret descendere eque velociter, sicut grave ut centum. Si vero secundo modo, scilicet quod speciali modo facit causam esse causam, hoc etiam contingit dupliciter: uno modo quando se solo facit causam esse causam aliquorum effectuum quorum non esset alias nec esse posset causa completa partialis, ut sunt boni actus voluntatis; alio modo quando non se solo (sed mediante habitu supernaturali actualiter inclinante et simul cum Deo concurrente) facit creaturam esse causam partialem dictorum effectuum, ut est habitus charitatis et lumen glorie in beatis. Et, licet Deus possit talium habituum causalitatem supplere, tamen non sic competeret creature efficere tales effectus sine ipsis, sicut cum ipsis eo quod dicti habitus computantur ut nostra bona ex gratia dantis, ergo habemus potiorem efficientiam cum ipsis quam sine ipsis, scilicet habitibus. </p> </div2> <div2 type="propositio"> <head><supplied>Propositiones</supplied></head> <p>His premissis sit de ista materia prima propositio: concursus divine voluntatis ad extra vel eius coefficere, cum causa non libera non dicitur proprie iuvamentum, vel auxilium, vel adiutorium speciale. Patet, quia non iuvat causam dictam proprie cum etiam sic posset causare quod causa secunda nihil posset facere, ut, si moveret vel descendere faceret grave ut quattuor in instanti per medium resistens, ibi non esset iuvamentum, quia ibi causa secunda nihil ageret. Patet ergo cum specialiter coagit, cum causa non libera non dicitur iuvare, sed pure efficere vel coefficere speciali modo. Iuvare enim est facere illam rem que iuvatur magis activam ipsa non aucta essentialiter. Ex quo sequitur quod causa naturalis non libera ceteris paribus non posset nec potest in maiorem effectum nisi vigoretur. Verbi gratia: sol non potest in maius lumen nisi vigoretur. Ideo, si Deus produceret lumen maius a sole, non esset proprie coefficere soli, sed efficere pure Dei lucis illius maioris. </p> <p>Secunda: speciale coefficere divine voluntatis ad extra dicitur auxilium vel iuvamen speciale solum respectu cause libere. Patet, quia nullus iuvatur nisi sponte iuvari velit.</p> <p>Tertia: respectu nullius volitionis culpabiliter male divinum velle est coefficientia specialis, sed solum generalis. Patet, quia tota latitudo ipsius coefficere specialis in effectu videtur esse a solo Deo, ergo cum Deus non possit esse causa ut quis malus sit etc. Ex qua sequitur quod ad malum culpe mortalis Deo non iuvante sufficit sola voluntas creata stante concursu generali. Probatur per beatum <name>Augustinum</name> libro II <title>De baptismo parvulorum</title>, capitulo 2. Sicut oculus non eget iuvari a luce vel a Deo, ut non videat nec videns ut false credat, vel imperitus ut non scientifice cognoscat, sic voluntas <cb n="47vb"/> ad malum ut deficiat, alias Deus esset auctor malorum.</p> <p>Quarta: omne speciale coefficere Dei et auxilium vel iuvamen est respectu bene agere tantum et non respectu male agere. Patet ex premissis. Ex qua infero quod in quolibet actu merendi cum voluntate creata concurrit Deus citra gradum necessitandi. Patet, quia quilibet talis actus est liber libertate contradictionis.</p> <p>Quinta: licet latitudo coefficientie specialis tota, ut specialis dicitur in effectu qui est essentia producta, sit mere coefficientia solius Dei (ut assumitur in probatione tertie immediate premisse), tamen ideo dicitur creatura coefficere Deo, quia istius totius coefficientie partem in quam creatura coefficit. Exemplum: efficiat Deus cum sole speciale lumen septuplum respectu illius quod sol posset et de facto potest cum coefficientia generali, tunc in toto isto lumine est aliquid a solo Deo productum, scilicet sex partes illius luminis, et respectu istorum Deus dicitur agere coefficientia speciali. Sed quia in totali isto lumine est pars septima quam coefficit sol cum Deo, ideo dicitur coefficientie specialiter et sol Deo et Deus soli.</p> <p>Sexta: solam causam liberam contingit non auctam essentialiter esse magis et minus conantem, id est maiorem effectum agere et minorem ceteris causis non liberis uniformiter stantibus. Patet, quia causam non liberam non contingit etc. per correlarium prime huius ordinis propositionum et liberam contingit, quia experimur nos quandoque idem obiectum intentiori actu velle, quandoque remissiori. </p> <p>Ex qua sequitur septima quod Deus non est causale adiutorium nisi respectu voluntatis create nec esse potest respectu alterius adiutorium proprie vel auxilium speciale quam respectu voluntatis create.</p> <p>Ex predictis trahuntur descriptiones coefficientie generalis et specialis. Unde influentia vel coefficientia Dei generalis est coefficientia Dei cum creatura tanta quantam exigit creature activitas vel creaturam et Deum taliter coefficere (scilicet coefficientia generali) est Deum precise coagere taliter qualiter creatura a Deo accepit posse effectualiter agere. Deum autem sic coagere est facere causam creatam esse causam taliter qualiter causa ex naturali potentia a Deo recepta potest. Unde, quia grave ut quattuor potest movere <c>b</c> aliqua velocitate proportionabili gravitati ut quattuor si modo Deus ad tantam velocitatem precise concurrit, tunc dicitur concurrere, influentia, vel concursu generali.</p> <p>Concurrere autem Deum concursu vel coefficientia speciali est ipsum efficere vel agere supra modum institutum vel supra modum activitatis creature. Non dico contra, quia Dei coefficere non est contra causam aliquam unquam quamvis aliquando sit supra. Specialis ergo coefficientia vel speciale auxilium vel iuvamentum est Deum actuare creaturam in sua partiali activitate vel est Deum complere semipartiale coefficere creature ad aliqualiter vel aliquid agendum sic quod subducto illo iuvamento vel complemento (stante etiam influentia generali quantacumque circa effectum) non ageret aliquid ista causa creata de hu-<cb n="48ra"/>-iusmodi effectu hoc reperitur in voluntate respectu bonorum actuum, quia ad hoc quod voluntas producat actum meritorium sex requiruntur: primum ut removeatur prohibens, scilicet peccatum; secundum ut approximetur passum, scilicet obiectum volibile; tertium ut adiungatur causa, scilicet charitas; quartum ut inclinetur liberum arbitrium; quintum ut concurrat Deus coefficientia generali ad substantiam actus; sextum ut concurrat speciali auxilio ad faciendum actum esse meritorium. De istis vide infra libro II, questione 11. </p> <p>Ex quibus infero quod differentia est inter influentiam generalem, efficientiam specialem, auxilium generale et gratiam specialem. </p> <p>Et hec de primo articulo.</p> </div2> </div1> <div1 type="articulus"> <head>Secundus articulus</head> <div2 type="suppositio"> <head><supplied>Suppositiones</supplied></head> <p>Quantum ad secundum articulum sit suppositio prima: Deus est simpliciter prima entitas, <title type="bible">Apocalypsis</title> I: <quote type="bible">Ego sum Alpha et Omega, primus et novissimus.</quote></p> <p>Secunda suppositio: simpliciter infinitum est summe necessarium seu summe necesse esse et econverso. Patet, quia tam immensum simpliciter quam summe necessarium includunt perfectionem in summo.</p> <p>Tertia suppositio: necessitas simpliciter absoluta et contingentia formaliter repugnant eidem sic quod cuicumque convenit simpliciter necesse esse ab eodem removetur contingens qualitercumque formatur et cuicumque convenit contingentia ab eodem removetur necesse vel necessitas. Patent ista ex II <title>Peri hermeneias</title> et per rationes formales utriusque, scilicet necessarii absolute et contingentis.</p> <p>Quarta suppositio que sequitur ex duabus premissis: quod simpliciter infinitum et contingens formaliter repugnant eidem, sic scilicet quod nihil eidem potest contingens et simpliciter infinitum omnibus modis et immensum convenire. Patet, quia quicquid formalier repugnat uni convertibilium et alteri. Istis suppositis (capiendo agere Dei ad extra pro actione transeunte, prout extra distinguitur contra producere ad intra) sit de questionis supposito hec prima conclusio.</p> </div2> <div2 type="conclusio"> <head><supplied>Conclusio prima</supplied></head> <p>Contingentia divine actionis ad extra omnium contingentiarum est prima causa. Probatur per primam suppositionem, quia Deus est prima entitas, ergo eius actionis contingentia est prima.</p> <div3 type="correlarium"> <head><supplied>Correlarium</supplied></head> <p>Correlarium: si non esset contingentia divine actionis ad extra, nihil esset contingenter nec foret. Patet, quia non existente primo etc.</p> </div3> </div2> <div2 type="conclusio"> <head><supplied>Conclusio secunda</supplied></head> <p>Secunda conclusio: licet velle Dei causativum ad extra sit simpliciter infinitum et necessarium, quodlibet tamen eius agere ad extra seu quelibet eius actio ad extra (que dicitur transiens) est simpliciter contingens et finita. Prima pars patet, quia divinum velle causativum etc. est ipsa deitas que est summe infinita. Secunda pars probatur per suppositiones secundam, tertiam, et quartam. Si detur oppositum, scilicet quod actio Dei etc. sit infinita, tunc sic agere Dei ad extra est infinitum, ergo ipsum est necessarium per secundam suppositionem, et ultra ergo non est contingens per tertiam suppositionem, quod est contra primam conclusionem. </p> <p>Item, si tale agere est <cb n="48rb"/> necessarium, ergo Deus ad extra agit necessarie, quod est falsum. Probatur consequentia per locum a casibus et coniugatis quos ponit <name>Philosophus</name> II et I <title>Thopicorum</title> et <name>Boethius</name> similiter, unde apud eos bene sequitur si iustitia est bona, ergo quod iustum est bonum est etc., ergo quod iuste fit bene fit. Ergo sic in proposito sequitur. Si infinitum est necessarium (ut dicit prima suppositio), ergo quod infinite fit necessario fit, ergo quod infinite agit necessario agit; quod fuit probandum. </p> <p>Confirmatur per quartam suppositionem: si Deus contingenter agit ad extra, ergo eius actio ad extra est contingens. Consequentia ista patet per dictos, scilicet per <name>Philosophum</name> et <name>Boethius</name> ut prius. Tunc ultra actio Dei ad extra est contingens, ergo non est infinita ad extra per quartam suppositionem.</p> <div3 type="correlarium"> <head><supplied>Correlaria</supplied></head> <p>Correlarium: actio Dei ad extra non est Deus. Patet, quia nihil simpliciter contingens est Deus.</p> <p>Secundum: Deum ad extra agere non est perfectionis in Deo. Patet, quia nihil contingens est perfectionis in Deo. Item, Deus quandoque nihil agit ad extra et tamen non fuit minus perfectus tunc quam nunc.</p> <p>Tertium: Deus solum finite concurrit ad extra. Patet ex predictis.</p> </div3> </div2> <div2 type="conclusio"> <head><supplied>Conclusio tertia</supplied></head> <p>Tertia conclusio: latitudo divine actionis ad extra penes eius terminum vel effectum precise est attendenda. </p> <p>Probatur: tanta est precise perfectio divine actionis ad extra quanta est perfectio termini vel effectus producti, ergo. Consequentia nota, sed probatur antecendens, quia non minor, ut notum est, nec maior, quia iste gradus perfectionis quo actio excederet effectum esset omnino frustra, cum nihil sibi corresponderet in termino producto. Relinquitur ergo quod equalis. </p> <p>Item confirmatur, quia dicta actio est idem realiter cum termino producto. Vide de hoc <name>Egidium</name> libro II, distinctione 1, questione 11, que diffuse declarat creationem rerum non differe a termino nisi secundum rationem vel respectum.</p> <div3 type="correlarium"> <head><supplied>Correlarium</supplied></head> <p>Correlarium: stat divinum agere ad extra in esse actionis intendi et remitti. Patet cum sit finitum etc. Hic adverte quod, licet creare sit finitum agere, non potest tamen communicari creature. Et ratio est, quia taliter agere requirit independentiam agentis taliter, ita quod creare est independenter agere.</p> </div3> </div2> <div2 type="conclusio"> <head><supplied>Conclusio quarta</supplied></head> <p>Quarta conclusio pro responsione ad quesitum: omnis lex est possibilis ad utrumlibet viatori quem obligat. </p> <p>Probatur, quia frustra imponeretur viatori lex quam nullo modo posset adimplere vel preterire, saltem lex obligans sub pena culpe.</p> <div3 type="correlarium"> <head><supplied>Correlaria</supplied></head> <p>Correlarium: velle Dei executorium ad extra non est lex obligans creatum arbitrium. Patet, quia tale velle est infrustrabile et intransgressibile. Lex autem obligans etc. est transgressibilis per conclusionem, ergo maior est Scripture (ut allegatum est supra), quia <quote type="bible">non est qui possit resistere sue voluntati</quote>. Et confirmatur, quia non stat velle Dei executorium de <c>b</c> et non esse <c>b</c> vel fore, et tamen stat legem precipere mihi quod <c>b</c> sit in <c>a</c> et <c>b</c> non fore in <c>a</c>, ergo.</p> <p>Secundum: si foret aliqua creatura rationalis <cb n="48va"/> non libera, ipsa non esset aliqua lege obligabilis intelligendo obligari sub pena peccati. Patet per conclusionem, quia illa non posset ex se sive ex impossibilitate sua ad utrumlibet precepti.</p> <p>Tertium: nullus peccat volendo vel faciendo illud quod Deus efficaciter vel executive vult eum velle vel facere. Patet, quia tale velle necessitat rem volitam esse nec est lex ut dicit conclusio. </p> <p>Ex quo patet responsio ad questionem dictam de velle efficaci seu executorio, scilicet quod ipsum nullo modo impeditionis supradicto in articulo primo potest impediri.</p> </div3> </div2> <div2 type="conclusio"> <head><supplied>Conclusio quinta</supplied></head> <p>Quinta conclusio: licet velle Dei, ut est signi vel precepti, sit lex obligatoria rationalis creature, eidem tamen legi potest ipsa rationalis creatura sine culpa mortali difformiter agere. </p> <p>Prima pars patet, quia precepta obligant, ut patet ex multis passibus scripture et doctorum.</p> <p>Secunda similiter patet de peccato veniali quod est contra legem et preceptum, ergo.</p> <div3 type="correlarium"> <head><supplied>Correlaria</supplied></head> <p>Correlarium: tale velle potest impediri quolibet modorum impeditionis predictorum in articulo primo. Patet, quia mult fiunt que Deus voluntate signi vult non fieri, id est precipit non fieri. Similiter multa non fiunt que precipit fieri et multa taliter fiunt qualiter fieri non precipit.</p> <p>Secundum: nullus peccat volendo vel faciendo quod Deus ipsum velle vel facere precipit. Patet, quia tenetur velle quod Deus precipit sibi ut velit. Nullus autem tenetur velle qualiter velle est peccare, ergo. </p> <p>Ex dictis apparet quid dicendum sit ad questionem et quomodo velle Dei ad extra est impedibile et quomodo non.</p> </div3> </div2> </div1> <div1 type="articulus"> <head>Tertius articulus</head> <p>Quantum ad tertium articulum respondeo ad rationes principales.</p> <p>Ad primam: si intelligatur antecendens de volito voluntate signi, conceditur et suum consequens iuxta intellectum primi correlarii quinte conclusionis. Si autem intelligatur antecedens de volito voluntate efficaci vel executoria, negandum est, ut patet ex tertio correlario quarte conclusionis. Ad auctoritates respondet <name>Magister</name> satis in distinctione 46 primi libri. Vide ibi.</p> <p>Ad secundam patet ex quinta conclusione ete correlariis eiusdem.</p> <p>Ad tertiam dico quod stat Deum velle voluntate signi vel precepti Socratem libere velle puta mereri et cum hoc Socratem non mereri, quia tale velle potest impediri. Sed non stat Deum simul efficaciter etc., et Socratem non mereri.</p> <p>Diceres ergo Socrates non libere meretur, quia posito quod Deus sic velit de facto efficaciter quod Socrates mereatur in <c>a</c> hora libere, tunc per responsionem Socrates non poterit non mereri, ergo non libere. Respondeo sine preiudicio melioris doctrine quod adhuc Socratem mereri est simpliciter contingens, licet ipsum mereri sit necessario consequens ad Deum ipsum velle efficaciter etc., quia sic Deum velle efficaciter est contingens, ergo contingenter vult Socratem efficaciter velle libere.</p> <p>Et sic est finis questionis. </p> </div1> </body> </text> </TEI>
×
...
...
Dionysius de Montina - Liber in quatuor Sententiarum - THESIS Digital Text Library