Conradus de Soltau - Principium libri III - THESIS Digital Text Library

Conradus de Soltau - Principium libri III [cdss4s-l3q1.xml]
text

<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!--
	Collexy
	Critical Edition Collation
	(c) Mihai Maga
-->
<!DOCTYPE TEI PUBLIC "-//TEI P5//DTD Main Document Type//EN" "http://www.tei-c.org/release/xml/tei/schema/dtd//tei.dtd">
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xmlns:xi="http://www.w3.org/2001/XInclude">
	<teiHeader>
		<fileDesc xml:id="cdss4s-l3q1" n="301">
			<titleStmt>
				<title>Principium libri III</title>
				<author>Conradus de Soltau</author>
			</titleStmt>
			<publicationStmt>
				<distributor>Mihai Maga</distributor>
			</publicationStmt>
			<seriesStmt>
				<title>Quaestiones super quattuor libros Sententiarum Petri Lombardi</title>
			</seriesStmt>
			<sourceDesc>
				<listWit>
					<witness xml:id="K4" n="13">Kraków, Biblioteka Jagiellońska, cod. 1282</witness>
					<witness xml:id="Ma1" n="18">Mainz, Stadtbibliothek, Hs I 16</witness>
					<witness xml:id="eM" n="102">ed. Mihai Maga</witness>
				</listWit>
				<listBibl xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="listBibl">
					<bibl xml:id="b-B-Dan">
						<author key="B" rend="hidden">Biblia</author>
						<title key="Dan">Dan.</title>
					</bibl>
					<bibl xml:id="b-B-Matth">
						<author key="B" rend="hidden">Biblia</author>
						<title key="Matth">Matth.</title>
					</bibl>
					<bibl xml:id="b-B-Luc">
						<author key="B" rend="hidden">Biblia</author>
						<title key="Luc">Luc.</title>
					</bibl>
					<bibl xml:id="b-B-Ioh">
						<author key="B" rend="hidden">Biblia</author>
						<title key="Ioh">Ioh.</title>
					</bibl>
					<bibl xml:id="b-B-ITim">
						<author key="B" rend="hidden">Biblia</author>
						<title key="ITim">I Tim.</title>
					</bibl>
					<bibl xml:id="b-BG-Glos">
						<author key="BG" rend="hidden">Biblia cum Glossa</author>
						<title key="Glos">Glossa ord.</title>
					</bibl>
					<bibl xml:id="b-Arist-DeCaelo">
						<author key="Arist">Arist.</author>
						<title key="DeCaelo">De caelo</title>
					</bibl>
					<bibl xml:id="b-Arist-Metaph">
						<author key="Arist">Arist.</author>
						<title key="Metaph">Metaph.</title>
					</bibl>
					<bibl xml:id="b-Athanas-Symbol">
						<author key="Athanas">Athanasius</author>
						<title key="Symbol">Symbolum quicunque</title>
					</bibl>
					<bibl xml:id="b-LeoI-Serm29">
						<author key="LeoI">Leo I PP.</author>
						<title key="Serm29">Sermo 29 in Nativitate Domini (9)</title>
					</bibl>
					<bibl xml:id="b-Ambr-DeFide">
						<author key="Ambr">Ambrosius</author>
						<title key="DeFide">De fide ad Gratianum Augustum</title>
					</bibl>
					<bibl xml:id="b-Aug-Ep137adVolus">
						<author key="Aug">Augustinus</author>
						<title key="Ep137adVolus">Ep. 137 ad Volusianum</title>
					</bibl>
					<bibl xml:id="b-Aug-Serm174">
						<author key="Aug">Augustinus</author>
						<title key="Serm174">Sermo 174 De verbis Apostoli</title>
					</bibl>
					<bibl xml:id="b-Aug-ScrSacrSpec">
						<author key="Aug">Augustinus</author>
						<title key="ScrSacrSpec">De Scriptura sacra speculum</title>
					</bibl>
					<bibl xml:id="b-PsAug-OrAdBVirg">
						<author key="PsAug">Ps. Augustinus</author>
						<title key="OrAdBVirg">Oratio ad beatam virginem Mariam</title>
					</bibl>
					<bibl xml:id="b-Bern-Serm3">
						<author key="Bern">Bernardus</author>
						<title key="Serm3">Sermo 3 de vigilia Nativitatis</title>
					</bibl>
					<bibl xml:id="b-RichSV-XXXXXXXX">
						<author key="RichSV">Richardus de S. Victore</author>
						<title key="XXXXXXXX">????????</title>
					</bibl>
					<bibl xml:id="b-PLomb-Sent">
						<author key="PLomb">Petr. Lombard.</author>
						<title key="Sent">Sent.</title>
					</bibl>
					<bibl xml:id="b-Ans-CurDeusHomo">
						<author key="Ans">Anselm. Cantuar.</author>
						<title key="CurDeusHomo">Cur Deus homo</title>
					</bibl>
					<bibl xml:id="b-AlanInsul-Anticlaud">
						<author key="AlanInsul">Alanus de Insulis</author>
						<title key="Anticlaud">Anticlaudianus</title>
					</bibl>
					<bibl xml:id="b-ThArg-Sent">
						<author key="ThArg">Th. de Argentina</author>
						<title key="Sent">Super Sent.</title>
					</bibl>
					<bibl xml:id="b-MensoBeckh-Sent">
						<author key="MensoBeckh">Menso de Beckhusen</author>
						<title key="Sent">Super Sent.</title>
					</bibl>
					<bibl xml:id="b-NicGubin-Sent">
						<author key="NicGubin">Nicolaus de Gubin</author>
						<title key="Sent">Super Sent.</title>
					</bibl>
					<bibl xml:id="b-ConrSoltau-Sent">
						<author key="ConrSoltau">Conradus de Soltau</author>
						<title key="Sent">Super Sent.</title>
					</bibl>
				</listBibl>
			</sourceDesc>
		</fileDesc>
		<encodingDesc>
			<variantEncoding method="parallel-segmentation" location="internal"/>
		</encodingDesc>
	</teiHeader>
	<text>
		<body>
			<p rend="TitleCaps"> <locus target="#K4" from="127ra"/> <locus target="#Ma1" from="150rb"/> &lt; <app>
					<lem>Quaestio</lem>
					<rdg wit="#Ma1"/>
				</app> <app>
					<lem>I</lem>
					<rdg wit="#Ma1"/>
				</app> &gt; </p>
			<p> <app>
					<lem/><rdg wit="#Ma1">sequitur</rdg>
				</app> <app>
					<lem/><rdg wit="#Ma1">principium</rdg>
				</app> <app>
					<lem/><rdg wit="#Ma1">quarti</rdg>
				</app> <app>
					<lem/><rdg wit="#Ma1">libri</rdg>
				</app> Utrum Filius Dei Patris naturam humanam assumpsisset, si homo sine peccato in statu innocentiae permansisset. Quod non arguitur sic: quia in operibus Dei nihil potest, nec debet fieri frustra, dicente Philosopho primo et secundo Caeli: “<ref target="#snx001" type="source" n="1"/>Deus et natura nihil facit frustra<note xml:id="snx001" type="source" source="#b-Arist-DeCaelo" n="1">lib 1, cap. 4, 271a32-33; lib. 2, cap. 11,????</note>”. Sed, si homo non peccasset, frustra Filius Dei incarnatus fuisset, ut videtur sensisse Augustinus in quadam oratione ad beatam Virginem, ubi sic dicit: “<ref target="#snx002" type="source" n="2"/><ref target="#snx003" type="source" n="3"/>Ut quid nescia peccati pro peccatoribus pareres, si deesset, qui peccasset? Ut quid mater fieres Salvatoris, si nulla esset indigentia salutis<note xml:id="snx003" type="source" source="#b-ThArg-Sent" subtype="cf" n="3">lib. 3, dist. 1, q. 1, prol.</note><note xml:id="snx002" type="source" source="#b-PsAug-OrAdBVirg" n="2"/>?”. Patet ergo quod Filius Dei incarnatus non fuisset, si homo non peccasset. Sed oppositum arguitur sic: nullus debet privari summa dignitate ratione suae innocentiae, igitur. Ex quo Deus plusquam homo peccavit tantam dignitatem ei contulit, ut homo fieret, igitur, si homo non peccasset, adhuc immo et a fortiori Deus illam dignitatem homini contulisset, quod Filius Dei incarnatus fuisset, igitur. </p>
			<p> Praemissa protestatione consueta, circa materiam huius quaestionis tres occurrunt pertractanda. Primum, quomodo possibile sit personam divinam assumere naturam <app>
					<lem>creatam</lem><rdg wit="#Ma1">creaturam</rdg>
					
				</app> in suppositi unitatem. Secundum, quomodo talis assumptio seu incarnatio fuerit tantummodo terminata ad personam Filii absque hoc quod terminaretur ad personam Patris vel Spiritus sancti. Tertium, de principali quaesito, etc. </p>
			<p rend="Title"> &lt; <app>
					<lem>Articulus</lem>
					<rdg wit="#Ma1"/>
				</app> <app>
					<lem>I</lem>
					<rdg wit="#Ma1"/>
				</app> &gt; </p>
			<p> Quantum ad primum ponam duas conclusiones quarum prima sit ista: <label type="structure">Co. 1</label> personam divinam assumere naturam creatam in unitatem suppositi non potest ostendi esse possibile evidenti et irrefragibili ratione humana. Probatur sic: quod est super omnem rationem humanam, hoc evidenti humana ratione ostendi non potest. Sed modus huiusmodi unionis est <app>
					<lem>supra</lem><rdg wit="#Ma1">super</rdg>
					
				</app> omnem humanam rationem, ut patet ex multis dictis sanctorum. Ait enim beatus Ambrosius De verbi Dei incarnatione contra haereticum sic: “<ref target="#snx004" type="source" n="4"/><ref target="#snx005" type="source" n="5"/>Mihi est impossibile generationis Christi scire secretum. Mens deficit, vox silet, non mea tantum, sed angelorum. <app>
					<lem>Supra</lem><rdg wit="#Ma1">super</rdg>
					
				</app> potestates, <app>
					<lem>supra</lem><rdg wit="#Ma1">super</rdg>
					
				</app> Cherubin et <app>
					<lem>supra</lem><rdg wit="#Ma1">super</rdg>
					
				</app> Seraphin, et <app>
					<lem>supra</lem><rdg wit="#Ma1">super</rdg>
					
				</app> omnem sensum est”. Et subdit Ambrosius: “Ergo haeretice ori tuo manum imponere; scrutari non licet superna mysteria. Licet <locus target="#Ma1" from="150va"/> scire quod natus sit, sed non licet scire quomodo natus sit. Ineffabilis est enim illa generatio<note xml:id="snx005" type="source" source="#b-PLomb-Sent" subtype="cf" n="5">lib. 1, dist. 9, cap. 8</note><note xml:id="snx004" type="source" source="#b-Ambr-DeFide" n="4">cap. 10, n. 64-65</note>.” <ref target="#snx006" type="source" n="6"/>Humanum sensum et <app>
					<lem>mundi</lem>
					<witDetail wit="#Ma1" type="dub"/>
				</app> intelligentiam excedit, hoc non capit humanae intelligentiae ratio<note xml:id="snx006" type="source" source="#b-PLomb-Sent" subtype="cf" n="6">lib. 1, dist. 9, cap. 15</note>. Item, ad idem loquitur <app>
					<lem>beatus</lem>
					<witDetail wit="#Ma1" type="del">Ambrosius</witDetail>
				</app> Augustinus in secunda Epistula ad Volusianum, ubi sic dicit: “<ref target="#snx007" type="source" n="7"/>hic si ratio quaeritur, non <app>
					<lem>erit</lem><rdg wit="#Ma1">est</rdg>
					
				</app> <app>
					<lem>mirabile</lem><rdg wit="#Ma1">admirabile</rdg>
					
				</app>; si exemplum poscitur, non erit singulare. Demus ergo <app>
					<lem>Deum</lem><rdg wit="#Ma1">Deo</rdg>
					
				</app> aliquid posse, quod nos fateamur investigare non posse. In talibus namque rebus tota ratio facti est potentia facientis<note xml:id="snx007" type="source" source="#b-Aug-Ep137adVolus" n="7">n. 2/8</note>.” Et Alanus de hoc profundissimo mysterio sic dicit: “<ref target="#snx008" type="source" n="8"/>hic natura silet, logicae vis exulat, omnis Rhetoricae perit arbitrium, ratioque vacillat<note xml:id="snx008" type="source" source="#b-AlanInsul-Anticlaud" n="8">lib. 5, cap. 9, l. 9</note>”. Nec mirum, quia ille qui testimonio salvationis erat <ref target="#snx009" type="source" n="9"/>lucerna ardens et lucens<note xml:id="snx009" type="source" source="#b-B-Ioh" n="9">5, 35</note> et non solum propheta, sed plus quam propheta, Christi Baptista, dixit se <ref target="#snx010" type="source" n="10"/>non esse dignum solvere corrigiam calciamenti<note xml:id="snx010" type="source" source="#b-B-Luc" n="10">3, 16</note>.” Hoc est secundum <ref target="#snx011" type="source" n="11"/>Glossam ordinariam<note xml:id="snx011" type="source" source="#b-BG-Glos" n="11">?????</note> modum unionis huiusmodi exprimere. Patet igitur conclusio. </p>
			<p> Ex ista conclusione sequitur correlarie saltim dependenter quod <label type="structure">Corr. 1</label> Dei Filium esse increatum non potest credi in lumine naturali, sed sola fide. Et hoc est quod dicit beatus Bernardus in Sermone de utilitate Christi: “<ref target="#snx012" type="source" n="12"/>Mirum in quid est, quomodo cor humanam his duobus fidem accomodat, quomodo credere potest quod Deus homo esset et quod virgo fuerit <app>
					<lem>quae</lem>
					<witDetail wit="#Ma1" type="del">prep.</witDetail>
				</app> peperisset<note xml:id="snx012" type="source" source="#b-Bern-Serm3" n="12">?????</note>.” Ex quo sequitur consequenter quod de pure credibili non potest haberi habitus cognitivus sine fide, contra magistrum meum <ref target="#snx013" type="source" n="13"/>Mensonem<note xml:id="snx013" type="source" source="#b-MensoBeckh-Sent" n="13">(perditus)</note>. </p>
			<p> Sequitur secundo quod <label type="structure">Corr. 2</label> habitus theologicus non est dicendum scientia eo modo quo philosophi locuti sunt de scientia, contra magistrum reverendum <ref target="#snx014" type="source" n="14"/>Nicolaum Gubin<note xml:id="snx014" type="source" source="#b-NicGubin-Sent" n="14">(perditus)</note>. Deductiones patent ex dictis circa <ref target="#snx015" type="source" n="15"/>secundum principium<note xml:id="snx015" type="source" source="#b-ConrSoltau-Sent" n="15">lib. 2, pr., q. 1, art. 1, co. 1-3; art. 2, co. 1</note>, etc. </p>
			<p> Conclusio secunda sit ista: <label type="structure">Co. 2</label> personam divinam assumere naturam creatam in unitatem suppositi potest persuaderi esse possibile ratione probabili. Patet quia sic persuadet venerabilis Richardus de Sancto Victore quod “<ref target="#snx016" type="source" n="16"/>sicut Deus potest facere quod substantia aliqua existat et tamen non operetur<note xml:id="snx016" type="source" source="#b-RichSV-XXXXXXXX" n="16">????????</note>”, ut patet Daniel tertio de tribus pueris, “<ref target="#snx017" type="source" n="17"/>quos ignis omnino non tetigit<note xml:id="snx017" type="source" source="#b-B-Dan" n="17">3, 50</note>”. Sic potest influere ad esse creatae substantiae, ut scilicet existat, et tamen non per se existat, sed alteri, in <app>
					<lem>immutatur</lem>
					<witDetail wit="#Ma1" type="dub"/>
				</app>. Item, conclusionem istam declarat Athanasius per simile in Symbolo, licet non sic in toto simile, cum dicit “<ref target="#snx018" type="source" n="18"/>nam sicut anima rationalis et caro <locus target="#Ma1" from="150vb"/> unus est homo, ita Deus et homo unus est Christus<note xml:id="snx018" type="source" source="#b-Athanas-Symbol" n="18">n. 37</note>”. Et potest ratio probabilis ad hoc sic formari illud “<ref target="#snx019" type="source" n="19"/>non est impossibile quod contradictionem non implicat<note xml:id="snx019" type="source" source="#b-Arist-Metaph" n="19">lib. 5,????????</note>”, quinto Metaphysicae. Sed in divino supposito sustentari naturam humanam vel etiam quacumque aliam naturam creatam non implicat contradictionem, quod sic patet quia non implicat ex parte virtutis divinae eo quod sustentare, ut sic dicat perfectionem simpliciter, ut manifestum est; nec implicat ex parte creaturae, quia natura naturaliter est prior propria suppositationem, igitur sibi non repugnat a propria suppositatione separari et per consequens sustentari virtute aliena, igitur conclusio vera. </p>
			<p> Et sic patet quomodo est possibile personam divinam assumere naturam creatam in suppositi unitatem, etc. </p>
			<p rend="Title"> &lt; <app>
					<lem>Articulus</lem>
					<rdg wit="#Ma1"/>
				</app> <app>
					<lem>II</lem>
					<rdg wit="#Ma1"/>
				</app> &gt; </p>
			<p> Quantum ad secundum articulum, pono istam conclusionem, quod <label type="structure">Co. 1</label> una divina persona potest naturam creatam assumere <app>
					<lem>terminative</lem>
					<witDetail wit="#Ma1" type="del">ter.</witDetail>
				</app> ceteris personis divinis huiusmodi assumptionem non terminantibus. Probatur sic: quia distinctis realiter, secundum quod <app>
					<lem>distincta</lem>
					<witDetail wit="#Ma1" type="supl"/>
				</app> dicta sunt, non repugnat quam unum possit terminare aliquid quod non terminat alterum. Haec nota est ex terminis. Sed personae divinae realiter, sunt distinctae, quia “<ref target="#snx020" type="source" n="20"/>alia est persona Patris, alia Filii<note xml:id="snx020" type="source" source="#b-Athanas-Symbol" n="20">n. 5</note>”, etc, ut dicitur in Symbolo Athanasii, etc. </p>
			<p> Item, sic quod non convenit essentiae divinae, nisi mediante personali subsistentia. Hoc distincte potest competere uni personae sine alia. Sed assumere naturam creatam est huiusmodi, igitur. Maior patet sic: quia quamvis ea quae conveniunt personae ratione essentiae, sicut communia tribus personis, tamen, si aliqua verificantur <app>
					<lem>de</lem>
					<witDetail wit="#Ma1" type="del">ratione</witDetail>
				</app> essentia ratione personae, non est necesse, si aliquod talium convenit, quia natura divina non assumpsit humanam, sed persona, igitur. Et confirmatur sic illud quod de facto fide catholica creditus esse hoc est possibile, sed solum Filium creditus assumpsisse naturam humanam. Igitur maior patet, quia fidei non subest falsum et ergo a fortiori, nec impossibile, etc. </p>
			<p rend="Title"> &lt; <app>
					<lem>Articulus</lem>
					<rdg wit="#Ma1"/>
				</app> <app>
					<lem>III</lem>
					<rdg wit="#Ma1"/>
				</app> &gt; </p>
			<p> Quantum ad tertium articulum, dico quod, quia illud admirabile et venerandum mysterium incarnationis Christi ullam rationem patet, sed sola fide et assertione sacrae Scripturae, quia de isto mysterio dicit Leo Papa in sermone de Christi utilitate: “<ref target="#snx021" type="source" n="21"/>nisi fides credat, sermo non explicat<note xml:id="snx021" type="source" source="#b-LeoI-Serm29" n="21">cap. 1</note>”. Et quia Scriptura sacra, ut planum assignat rationem incarnationis fuisse redemptionem humani generis. Ideo, quamvis sollemnes <locus target="#Ma1" from="151ra"/> doctores teneant oppositum, tamen ad praesens ego sustinere volo illam conclusionem quod, <label type="structure">Co. 1</label> si homo non peccasset, Dei filius incarnatus non fuisset. Probatur sic primo, <app>
					<lem>quia</lem>
					<witDetail wit="#Ma1" type="del">causa</witDetail>
				</app> cessante causa, cessat et effectus. Sed <app>
					<lem>salvare</lem>
					<witDetail wit="#Ma1" type="del">fu.</witDetail>
				</app> peccatores fuit tota causa incarnationis, ut super illo verbo primo ad Timotheum primo “<ref target="#snx022" type="source" n="22"/>Christus venit in hunc mundum peccatores salvos facere<note xml:id="snx022" type="source" source="#b-B-ITim" n="22">1, 15</note>” dicit Glossa: “<ref target="#snx023" type="source" n="23"/>nulla causa veniendi fuit Christo, nisi peccatores salvos facere. Tolle morbos, tolle vulnera, nulla est causa medicinae<note xml:id="snx023" type="source" source="#b-BG-Glos" n="23">I Tim, 1, 15 (Quia Christus Ihesus venit etc.)</note>”. Praeterea, beatus Augustinus in libro de verbis Domini exponens illud “<ref target="#snx024" type="source" n="24"/>venit enim Filius hominis quaerere et salvum facere quod perierat<note xml:id="snx024" type="source" source="#b-Aug-ScrSacrSpec" n="24">n. 319 (Luc. 19)</note>” dicit. Si homo non peccasset, Filius Dei non venisset. Item, super isto verbo Matthaei primo “<ref target="#snx025" type="source" n="25"/>ipse salvum faciet populum suum a peccatis eorum<note xml:id="snx025" type="source" source="#b-B-Matth" n="25">1, 21</note>” dicit Augustinus: “<ref target="#snx026" type="source" n="26"/>si homo non peccasset, virgo non peperisset<note xml:id="snx026" type="source" source="#b-Aug-" n="26">????????</note>”. Item, dicit Augustinus in libro de verbis Apostoli: “<ref target="#snx027" type="source" n="27"/>si homo non perisset, Filius hominis non venisset<note xml:id="snx027" type="source" source="#b-Aug-Serm174" n="27">n. 2/2</note>”. </p>
			<p> Sed contra illam conclusionem alii opponunt sic: perfectio universi est quod Filius Dei incarnatus est, igitur, si homo non peccasset, nihilominus Filius Dei incarnatus fuisset. Secundo, humana <app>
					<lem>natura</lem>
					<witDetail wit="#Ma1" type="del">in</witDetail>
				</app> immunis a peccato capacior fuisset gratia unionis quam sub peccato, igitur. Tertio sic: venerabilis Anselmus in libro Cur Deus <app>
					<lem>homo</lem>
					<witDetail wit="#Ma1" type="del">etc</witDetail>
				</app>, capitulo decimo nono dicit quod <ref target="#snx028" type="source" n="28"/>praescita causa cur homo creatus est ad consequendum beatitudinem non fuit ruina angelorum, quia alias homo non posset gaudere de beatitudine sua nisi cum hoc gauderet de ruina huiusmodi<note xml:id="snx028" type="source" source="#b-Ans-CurDeusHomo" subtype="cf" n="28">lib. 1, cap. 10</note>. Sic a simili potest argui in proposito, si peccatum hominis esset causa incarnationis Christi, hoc non posset gaudere de incarnatione nisi etiam gauderet de peccato, quod non est dicendum. </p>
			<p> Solutio: dico quod non est de perfectione universi simpliciter incarnatio Filii Dei, licet nunc universus sit perfectius quam ante. Ad secundum dico quod huiusmodi capacitas non est potentiae naturalis, ut argumentum assumit, sed <app>
					<lem>solum</lem>
					<witDetail wit="#Ma1" type="del">obedientiae</witDetail>
				</app> potentiae obedientialis. Ad tertium dico quod peccatum fuit causa incarnationis solum occasionalis, non per se, igitur. Et per hoc respondetur argumento post oppositum, quia licet innocentia non debeat obesse, nec obsit parte tamen occasionaliter, igitur. </p>
		</body>
	</text>
</TEI>
Conradus de Soltau - Principium libri III - THESIS Digital Text Library

Conradus de Soltau - Principium libri III [cdss4s-l3q1.xml] text

Conradus de Soltau - Principium libri III [cdss4s-l3q1.xml]
text
