Alphonsus Toletanus Vargas - Liber I, Distinctio 1, Quaestio 3

Alphonsus Toletanus Vargas - Liber I, Distinctio 1, Quaestio 3 [atv-l1d1q3.xml]
text

<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<?xml-model href="https://raw.githubusercontent.com/lombardpress/lombardpress-schema/master/src/out/critical.rng" type="application/xml" schematypens="http://relaxng.org/ns/structure/1.0"?>
<?xml-model href="https://raw.githubusercontent.com/lombardpress/lombardpress-schema/master/src/out/critical.rng" type="application/xml" schematypens="http://purl.oclc.org/dsdl/schematron"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xmlns:xi="http://www.w3.org/2001/XInclude">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>Liber I, Distinctio 1, Quaestio 3</title>
        <author>Alphonsus Toletanus Vargas</author>
        <editor>Luciana Cioca</editor>
        <respStmt>
          <name>Jeffrey C. Witt</name>
          <resp>TEI Encoder</resp>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <editionStmt>
        <edition n="0.0.0-dev">
          <date when="2016-09-04">September 04, 2016</date>
        </edition>
      </editionStmt>
      <publicationStmt>
        <authority>
          <ref target="http://www.thesis-project.ro/">ERC-THESIS project n° 313339</ref>
        </authority>
        <availability status="free">
          <p>Published under a <ref target="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0">Creative Commons Attribution 4.0 International</ref></p>
        </availability>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <listWit>
          <witness xml:id="V" n="Venice1490">Venice1490</witness>
        </listWit>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    <encodingDesc>
      <variantEncoding method="parallel-segmentation" location="internal"/>
      <schemaRef n="lbp-critical-1.0.0" url="https://raw.githubusercontent.com/lombardpress/lombardpress-schema/master/src/out/critical.rng"> </schemaRef>
      <editorialDecl>
        <p>Encoding of this text has followed the recommendations of the LombardPress 1.0.0
          guidelines for a critical edition</p>
      </editorialDecl>
    </encodingDesc>
    <revisionDesc status="draft">
      <listChange>
        <change when="2016-09-04" who="#JW" status="draft" n="0.0.0">
          <p>Created file for the first time.</p>
        </change>
      </listChange>
    </revisionDesc>
  </teiHeader>
  <text xml:lang="la">
    <front>
      <div xml:id="include-list">
        <xi:include href="https://raw.githubusercontent.com/lombardpress/lombardpress-lists/master/workscited.xml" xpointer="worksCited"/>
        <xi:include href="https://raw.githubusercontent.com/lombardpress/lombardpress-lists/master/Prosopography.xml" xpointer="prosopography"/>
      </div>
      <div xml:id="starts-on">
        <pb ed="#V" n="41-r"/>
        <cb ed="#V" n="a"/>
      </div>
    </front>
    <body>
      <div xml:id="atv-l1d1q3">
        <head xml:id="atv-l1d1q3-Hd1e3735">Liber I, Distinctio 1, Quaestio 3</head>
        <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e3738">Tertio queritur: utrum fruitio proprie dicta in creaturis sit solius voluntatis
          formaliter et subiective. </p>
        <div xml:id="atv-l1d1q3-Dd1e3741" type="rationes-principales">
          <head xml:id="atv-l1d1q3-Hd1e3743">Rationes principales</head>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e3746">Et videtur primo quod non, quia eiusdem est frui et delectari in aliquo propter se, cum
            fruitio sit ultima delectatio. Sed delectari in aliquo propter se non est solius
            voluntatis, sed cuiuslibet appetitus et cuiuslibet potentie beatificabilis, ut videtur;
            ergo. </p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e3749">Contra: illius potentie est precipue fruitio formaliter et subiective que habet Deum
            pro obiecto sub ratione summi boni et ultimi finis. Sola voluntas est huiusmodi; ergo.
            Probatur maior, quia ratio finis est ratio fruibilitatis in obiecto per se fruibili.</p>
        </div>
        <div xml:id="atv-l1d1q3-Dd1e3753">
          <head xml:id="atv-l1d1q3-Hd1e3755">Divisio quaestionis</head>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e3758">Respondeo. In ista questione erunt quattuor articuli, quia primo ponam aliquas
            distinctiones, secundo conclusiones, tertio movebo dubia, et ultimo respondebo.</p>
        </div>
        <div xml:id="atv-l1d1q3-Dd1e3762" type="articulus">
          <head xml:id="atv-l1d1q3-Hd1e3764">Primus articulus</head>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e3767">Quantum ad primum articulum, distinguo primo de fruitione in communi, quia quedam est
            proprie dicta, quedam largo modo sumpta. Pro cuius declaratione notandum quod de ratione
            fruitionis est inherere obiecto fruibili per se, ut patet ex questione precedenti, quod
            contingit fieri dupliciter negative, scilicet et positive. Negative quidem, quia
            appetitus inheret illi et non per alterum cui magis vel minus inhereat, sed absolute
            acceptatur sine comparatione ad alius. Positive vero, quia prefert illud cuicumque
            alteri, et per consequens acceptatur ut summum. Et quia huiusmodi inhesio sit per amorem
            et delectationem simul, patet ex eadem questione. Dico quod fruitio proprie dicta est
            amore inherere alicui rei propter se positive cum fine delectationis. Et hoc tantum
            convenit nature intellectuali, quia sola intellectualis natura potest aliquid acceptare
            ut summum. Et de tali loquitur <name>beatus Augustinus</name> X <title>De
              Trinitate</title>, capitulo 23, dicens quod <quote xml:id="atv-l1d1q3-Qd1e3775">fruimur cognitis</quote> etc. Fruitio vero largo
            moro sumpta est amore inherere alicui rei propter se negative cum fine delectationis et
            hoc possibile etiam ipsis brutis, unde <name>beatus Augustinus</name>
            <title>83 Questiones</title> IV, 30: <quote xml:id="atv-l1d1q3-Qd1e3785">frui</quote>, inquit, <quote xml:id="atv-l1d1q3-Qd1e3788">cibo et qualibet corporali voluptate
            non absurde extimantur et bestie</quote>. Secundo distinguo de fruitione proprie dicta, quia
            quedam est creata et quedam increata, sicut in precedenti questione dicebatur.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e3792">His premissis patet titulus questionis, quia non queritur de fruitione largo modo
            sumpta. Talis enim potest esse in parte sensitiva, cum sit communicabilis ipsis brutis;
            nec de fruitione increata. Talis enim non est in aliquo subiective, quia esse in aliquo
            subiective convenit accidenti. In Deo autem nullum est accidens, sed tantum de fruitione
            proprie dicta in creaturis.</p> 
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e3795">Et hoc de primo.</p>
          
        </div>
        <div xml:id="atv-l1d1q3-Dd1e3800" type="articulus">
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e3802">Secundus articulus</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e3805">Quantum ad secundum articulum pono quattuor conclusiones. </p>
          <div xml:id="atv-l1d1q3-Dd1e3808">
            <head xml:id="atv-l1d1q3-Hd1e3810"><supplied>Conclusio prima</supplied></head>
            <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e3814">Prima est quod delectari non est alicuius potentie cognitive, sed solius appetitive
              formaliter et subiective. </p>
              <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e3817">Probatur primo sic: cuius est formaliter delectari, eius est
              formaliter tristari. Hoc patet, quia contraria nata sunt fieri circa idem, sed constat
              quod nullius potentie cognitive est formaliter tristari, sed appetitive tantum, cum
              tristitia sit de his que nobis nolentibus accidunt, secundum <name>Philosophum</name>
              et experientiam; 
                <pb ed="#V" n="41-r"/>
                <cb ed="#V" n="b"/> 
                ergo etc.</p>
            <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e3827">Secundo sic: eiusdem potentie est formaliter delectatio de re presenti et desiderium
              de re absenti. Sed desiderium est solius potentie appetitive et non cognitive in
              quibus experitur; ergo.</p>
            <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e3830">Tertio sic: intellectus creati non est formaliter delectari, ergo nullius potentie
              cognitive. Consequentia patet, quia, si aliqua potentia cognitiva posset in creaturis
              delectari, hoc maxime esset potentia intellectiva. Antecedens probatur ad presens
              dupliciter. Primo sic: si delectatio esset formaliter in intellectu, precederet omnem
              actum voluntatis, et sic actum dilectionis cuius oppositum experimur, quia, si aliquis
              intelligat aliud et non diligat illud, non delectatur in illo, immo potest tristari si
              illud odiat. Consequentia patet, quia, si delectatio esset in intellectu, vel esset
              actus vel passio consequens actum naturaliter. Si detur primum, clara est
              consequentia, quia actus intellectus precedit actum voluntatis. Si detur secundum,
              idem sequitur, quia passio non est duratione posterior eo cuius est passio; ergo etc. </p>
            <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e3834">Secundo sic: si delectatio esset in intellectu, de eodem posset esse delectatio in
              intellectu et tristitia in voluntate, quod est manifeste falsum. Consequentia
              probatur, quia, si delectatio est in intellectu cum intellectus intelligit, aliquod
              conveniens delectatur. Et certum est quod illud potest voluntas odire cum sit potentia
              libera et sic tristari; igitur etc.</p>
            <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e3837">Ex ista conclusione sequitur quod non omnis potentia fruitur in patria accepta
              fruitione pro delectatione, sicut videtur quidam. Deductio est evidens, quia cuius non
              est delectari, eius non est frui accepta fruitione pro delectatione. Sed non omnis
              potentia delectatur etiam in patria, cum nullius potentie cognitive sit delectari
              formaliter et subiective, ut patet ex conclusione precedenti.</p>
          </div>
          <div xml:id="atv-l1d1q3-Dd1e3841">
            <head xml:id="atv-l1d1q3-Hd1e3843"><supplied>Conclusio secunda</supplied></head>
            <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e3847">Secunda conclusio est quod fruitio patrie non est beatitudo convertibiliter et
              adequate. </p>
              <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e3850">Ista conclusio pro nunc non debet alicui catholico esse dubia, licet alias
              fuerit aliquibus, immo multis et magnis doctoribus dubia. Ratio huius est, quia
              beatitudo formalis creature rationalis est essentialiter fruitio et aliquid quod non
              est fruitio nec aliquid fruitionis essentialiter et intrinsece, igitur beatitudo non
              est convertibiliter fruitio, nec econverso. Consequentia evidens est, aliter totum et
              pars essent convertibiliter et adequate, quod est impossibile. Et antecedens patet,
              quia beatitudo formalis creature consistit in visione et fruitione essentialiter et
              intrinsece, sicut patet ex questione precedenti.</p>
            <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e3853">Et confirmatur, quia, si visio esset fruitio vel aliud eius intrinsece essentialiter,
              valde improprie diceretur quod beatitudo consistit in visione et fruitione, quia quod
              sic est fruitio vel aliquid eius non condividitur fruitioni.</p>
            <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e3856">Ex ista conclusione sequitur quod ista consequentia est nulla. Intellectus
              beatificetur in patria, igitur fruitur in patria, cuius contrarium videtur quibusdam.
              Deductio est evidens, quia beatitudo non est convertibilis cum fruitione, sed fruitio
              est aliquid quod non est beatitudo, nec aliquid eius essentialiter et intrinsece, ut
              patet ex dictis.</p>
          </div>
          <div xml:id="atv-l1d1q3-Dd1e3860">
            <head xml:id="atv-l1d1q3-Hd1e3862"><supplied>Conclusio tertia</supplied></head>
            <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e3866">Tertia conclusio est quod fruitio proprie dicta in creaturis non est solius
              intellectus formaliter et subiective. </p>
              <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e3869">Probatur primo sic: cuius non est formaliter
              diligere, eius non est precise frui formaliter et subiective. Hoc patet, quia dilectio
              est aliquid fruitionis essentialiter et intrinsece, sicut patet ex questione
              precedentis. Sed constat quod diligere non est formaliter ipsius intellectus, nec
              alicuius potentie cognitive; ergo etc.</p>
            <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e3872">Secundo sic: cuius non est formaliter delectari, eius non est precise frui. Hoc
              patet, sicut et maior precedentis rationis, quia delectatio est de ratione formali et
              intrinseca fruitionis ex eadem questione. Sed delectari non est ipsius intellectus,
              nec aliquid potentie cognitive formaliter et subiective, sicut patet ex prima
              conclusione; igitur etc.</p>
            <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e3875">Tertio sic: de ratione fruitionis est in obiecto fruibili ultimate quietari, sed
              fruitio secundum <name>beatum Augustinum</name>
              <title>De Trinitate</title>, capitulo <gap/>: <quote xml:id="atv-l1d1q3-Qd1e3885">Frui dicitur a fructu. Fructus autem est
              ultimum quod de arbore expectatur</quote>. Et per consequens quietat ultimate, igitur ex
              opposito cuius non est ultimate quietari eius non est precise frui. Sed potentie
              intellective non est ultimate quietari, cum eius actus non sit simpliciter
              ulti-<pb ed="#V" n="41-v"/><cb ed="#V" n="a"/>-mus; ergo etc.</p>
            <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e3893">Quarto sic: si fruitio proprie dicta in creaturis esset solius intellectus formaliter
              et subiective, posita operatione intellectus posset poni fruitio in potentia volitiva
              per possibile vel impossibile quocumque posito vel remoto. Consequens est falsum,
              igitur antecedens. Consequentia est nota. Falsitas consequentis probatur, quia positis
              in voluntate odio et tristitia respectu obiecti fruibilis amore et delectatione
              remotis, non potest poni fruitio et presertim beatifica; igitur etc.</p>
          </div>
          <div xml:id="atv-l1d1q3-Dd1e3898">
            <head xml:id="atv-l1d1q3-Hd1e3900"><supplied>Conclusio quarta</supplied></head>
            <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e3904">Quarta conclusio est quod fruitio proprie dicta in creaturis non est utriusque
              potentie intellectus, scilicet et voluntatis formaliter et subiective, sed voluntatis
              precise. </p>
              <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e3907">Probatur primo sic: solius voluntatis in creaturis est amore inherere obiecto
              fruibili propter se positive cum fine delectationis, igitur solius voluntatis est
              proprie frui formaliter et subiective. Antecedens patet de se et ex supradictis.
              Consequentia tenet per locum a diffinitione, quia hec est diffinitio fruitionis
              proprie dicta, ut patet ex primo articulo, igitur.</p>
            <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e3910">Secundo sic: quod convenit voluntati, ut
              distinguitur ab intellectu, non convenit intellectui et voluntati, sed voluntati
              precise. Frui est huiusmodi,; ergo. Minor probatur auctoritate <name>beati
                Augustini</name> X <title>De Trinitate</title>, capitulo 10, de magnis, vel 33 de
              parvis, ubi facta comparatione inter memoriam, intellectum et voluntatem subdit
              duobus, igitur horum trium memoria et intelligentia multarum rerum notitia atque
              scientia continetur. Voluntas autem adest per quam fruatur eius vel utatur, igitur
              frui et uti conveniunt voluntati ut prescindit ab intellectu pariter et memoria;
              igitur etc.</p>
            <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e3919">Tertio sic: uti non est utriusque potentie formaliter et subiective, sed voluntatis
              precise, igitur et frui. Consequentia patet, eiusdem potentie est moveri in finem et
              quiescere in eodem, cum motus sit propter quietem. Sed uti nihil alius est quam moveri
              in finem, frui autem quiescere in eodem; ergo. Antecedens probatur tripliciter. Primo,
              quia uti convenit voluntati ut prescindit ab intellectu ex ratione precedenti.
              Secundo, quia abuti non est utriusque potentie formaliter et subiective, sed
              voluntatis precise, ergo et uti. Consequentia patet, quia contraria nata sunt fieri
              circa idem, cum in eodem susceptibili vicissim insunt. Uti autem et abuti sunt actus
              contrarii. Antecedens probatur, quia abuti rebus est demeritum et peccatum. Peccare
              autem et demereri non est intellectus, sed voluntatis precise, dicens <name>beatus
                Augustinus</name>
              <title>De libero arbitrio</title>, libro 3, capitulo 11, quod <quote xml:id="atv-l1d1q3-Qd1e3927">non est cui imputetur
              recte peccatum nisi soli voluntati</quote>, quod pulcre deducit I
                <title>Retractationum</title>, capitulo dicens: <quote xml:id="atv-l1d1q3-Qd1e3933">Non est cui recte imputetur
              peccatum nisi peccanti</quote>. Non est ergo cui recte imputetur peccatum nisi volenti,
              propter quod concludit ibidem, capitulo sequenti.</p>
            <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e3938">Tertio, quia cuiuscumque potentie est uti, est eiusdem mereri, cum uti sit mereri
              supposita gratia, sicut abuti demereri per locum ab oppositis. Sed mereri non est
              utriusque potentie, sed voluntatis precise, ut patet per <name>beatum
                Augustinum</name>; igitur etc.</p>
            <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e3944">Quarto ad principale sic: fruitio inordinata non est utriusque potentie formaliter et
              subiective, sed voluntatis precise, igitur nec ordinata, et sic nulla. Patet secunda
              consequentia, quia omnis fruitio proprie dicta est ordinata vel inordinata. Patet ex
              prima, quia eiusdem potentie est frui inordinate et ordinate et non alterius ubi
              possibilis est inordinata fruitio. Probatur antecedens, quia fruitio inordinata est
              demeritoria in viatore, dicente <name>beato Augustino</name> X <title>De
                Trinitate</title>, capitulo 10, quod <quote xml:id="atv-l1d1q3-Qd1e3952">non est alia vita hominum vitiosa atque
              culpabilis quam male utens et male fruens</quote>. Et <title>83 Questiones</title>, questione
              30, quod <quote xml:id="atv-l1d1q3-Qd1e3958">omnis perversitas voluntatis que vitium nominatur est frui utendis et uti
              fruendis</quote>, ut allegatum est supra. Sed demeritorium non est utriusque potentie
              formaliter et subiective, sed voluntatis precise ex ratione precedenti; igitur
              etc.</p>
          </div>
        </div>
        <div xml:id="atv-l1d1q3-Dd1e3964" type="articulus">
          <head xml:id="atv-l1d1q3-Hd1e3966">Tertius et quartus articulus</head>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e3969">Quantum ad tertium et quartum articulum simul contra conclusiones istas movenda et
            dissolvenda sunt dubia. Et primo contra primam conclusionem et eius corellarium est
            quedam opinio cuiusdam moderni doctores que potest reduci ad duo puncta, quia primo
            distinguit de fruitione dicens 
            <pb ed="#V" n="41-v"/>
            <cb ed="#V" n="b"/>
            quod fruitio quandoque accipitur pro mero actu,
            quandoque pro mera passione, quandoque pro utroque simul.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e3976"><note><name>Landulphus</name> in I, libro I, questione ultima, articulo 2</note></p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e3982">Pro mero actu accipitur I <title>De doctrina christiana</title>, capitulo 1, ubi
            dicitur quod <quote xml:id="atv-l1d1q3-Qd1e3987">frui est amore inherere</quote> etc. Pro mera passione accipitur I <title>De
              Trinitate</title>, capitulo 23, ubi dicitur quod <quote xml:id="atv-l1d1q3-Qd1e3993">plenum gaudium nostrum est frui
            trinitate Deo</quote>. Pro utroque vero simul accipitur X <title>De Trinitate</title>, capitulo
            10, ubi dicitur quod <quote xml:id="atv-l1d1q3-Qd1e4000">fruimur cognitis</quote>. </p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e4004">Secundo ponit conclusiones. Et dimissis conclusionibus quibusdam que non sunt ad
            propositum capio ex dictis suis quinque conclusiones. </p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e4008">Prima est quod frui, quando accipitur pro actu, non est idem quod delectari. Ratio
            huius est, quia amor et delectatio non sunt idem eo quod actus non est passio sequens
            eum. Frui autem, ut est actus, est idem quod amor. </p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e4011">Secunda conclusio est quod frui, si accipitur pro passione, est idem quod delectari et
            ita fruitio est idem quod delectatio. Ratio huius est, quia delectatio est passio, ut
            patet in infinitis locis libri <title>Ethicorum</title>, igitur fruitio que est passio
            est idem quod delectatio.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e4017">Tertia conclusio est quod frui, ut includit actum et passionem, non est delectari
            precise, sed simul est amare et delectari, quia includens actum et passionem sequentem
            est simul amor et delectatio. Sed frui isto modo includit actum et passionem; ergo
            etc.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e4020">Quarta conclusio est quod delectari est cuiuslibet potentie tam cognitive quam
            appetitive formaliter et subiective, et hec opponitur contradictorie conclusioni mee.
            Ista conclusio probatur ex dictis suis. Primo de delectatione consequente apprehensionem
            sensuum particularium, quia vel talis delectatio est in ipsis sensibus particularibus,
            vel in appetitu sensitivo, vel in appetitu sensibus particularibus complantato. Non in
            appetitu sensitivo, quia posito quod delectatio non esset in potentiis apprehensivis,
            sed in appetitu consequente, adhuc non poneretur in appetitu sensitivo nisi delectatio
            illa que consequitur apprehensionem imaginativam et fantasticam. Nec in appetitu
            sensibus particularibus complantato, quia vel talis appetitus esset aliqua potentia
            realiter distincta a sensibus, vel eadem. Si alia, ergo quot erunt potentie cognitive
            tot erunt appetitus, et tunc virtus moralis circa passiones sequentes operationem
            alicuius sensus particularis poneretur in appetitu complantato in sensibus, non in
            appetitu sensitivo, et tunc temperantia esset in appetitu gustui complantato et tactui,
            quod est falsum. Et confirmatur, quia in illo ponitur virtus ubi est passio circa quam
            est virtus. Sed passio est in illo appetitu complantato ex supposito;, igitur ibi erit
            virtus, quod est contra <name>Aristotelem</name>. Si autem ille appetitus complantatus
            est idem realiter quod sensus, sicut delectatio est in illo appetitu, ita et in sensu.
            Non enim est aliud appetitus complantatus quam naturalis inclinatio sensus que non est
            alia res a sensu, sicut appetitus et inclinatio gravis non est alius a gravi. Patet
            igitur quod talis delectatio non est in appetitu sensitivo, nec in appetitu sensibus
            exterioribus complantato et ab ipsis realiter distincto, igitur erit in ipsis sensibus,
            quod est propositum. </p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e4026">Secundo probatur conclusio de delectatione consequente apprehensionem intellectivam.
            Primo sic: non est aliqua delectatio in voluntate absque aliquo actu in ea. Sed potest
            esse summa speculatio in intellectu absque actu in voluntate; igitur delectatio sequens
            speculationem non est in voluntate, et per consequens in intellectu erit. Maior patet,
            quia non potest voluntas delectari nullo habitu actu circa delectabile. Minor etiam
            patet, quia non est necessarium quod voluntas velit quod intellectus speculetur.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e4029">Tertio sic: <name>Philosophus</name> posuit felicitatem principaliter in intellectu
            quia in speculatione, et ad ipsam sequi maximam delectationem, X
            <title>Ethicorum</title>, et quod se ipsa nullo modo delectaretur potentia speculari non
            videtur ad eius intentionem.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e4039">Quinta conclusio istius doctoris est quod accepta fruitione pro delectatione omnis
            potentia, tam cognitiva quam appetitiva, fruitur in patria et hoc contradicit correlario
            meo. Ratio istius conclusionis est quod in patria omnis potentia delectabitur in summo,
            igitur, si frui sit delectari, frui erit omnium potentiarum.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e4042">Contra <name>Landulphum</name>.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e4048">
            <pb ed="#V" n="42-r"/>
            <cb ed="#V" n="a"/>
            Ista opinio multa ponit et propter ultimas duas conclusiones in quibus contradicit
            conclusioni et correlario meo que non reputo vera. Et ideo pono contra eas aliquas
            propositiones. </p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e4055">Prima est quod fruitio proprie dicta nunquam accipitur a <name>beato Augustino</name>,
            nec potest accipi pro mera passione, sicut iste doctor in distinctione sua. Ista
            propositio fuit aliqualiter declarata in quarta conclusione precedentis questione, quia,
            cum fruitio sit de ratione formali et intrinseca beatitudinis, nulla passio potest esse
            fruitio, nec aliquid eius essentialiter et intrinsece. Et potest confirmari, quia nulla
            passio potest esse ultima et suprema perfectio nature intellectualis, nec aliquid eius
            essentialiter et intrinsece, cum talis sit eius ultimus finis quo. Sed fruitio est
            ultima et suprema perfectio nature intellectualis; ergo etc.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e4061">Secunda propositio est quod fruitio accepta pro aliquo actu est idem quod delectatio,
            cuius oppositum patet per secundam conclusionem suam. Ista propositio patet ex
            supradictis, quia fruitio accepta pro delectatione est idem quod delectatio, sed accepta
            pro delectatione accipitur pro actu, non pro passione, quia delectatio que ponitur de
            ratione formali et intrinseca fruitionis non est passio, sed actus sive operatio, ut
            patet ex conclusionibus precedentibus, ergo. Nec ratio istius doctoris concludit, quia
            frui, ut est actus, non est idem quod amor convertibiliter et adequate. Includit enim
            actum amoris et delectationis essentialiter et intrinsece, ut dictum est pluries.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e4064">Tertia propositio est quod ista propositio non est vera. Frui, ut accipitur pro
            passione, est idem quod delectari, sicut iste doctor imaginatur. Et hec sequitur ex
            precedentibus. Primo, quia illa propositio non est vera que implicat unam falsam, sed
            illa propositio ‘frui, ut accipitur pro passione, est idem quod delectari’ implicat
            istam 'frui quandoque accipitur pro passione' et hec est falsa, sicut patet ex prima
            propositione, ergo. Secundo, quia fruitio accepta pro delectatione accipitur pro actu,
            non pro passione, sicut patet ex secunda propositione, igitur accepta pro passione,
            etiam si posset sic accipi, non est idem quod delectari. Nec ratio istius doctoris
            valet, quia nusquam invenitur dictum ab <name>Aristotele</name> quod omnis delectatio
            sit passio, nec iste doctor adducit aliquam auctoritatem ad hoc, licet dicat quod in
            infinitis locis libri <name>Aristotelis</name> seu <title>Ethicorum</title> habeatur. Ex
            istis sequitur quod etiam tertia conclusio illius doctoris non est vera, videlicet quod
            frui, ut includit actum et passionem, simul est amare et delectari. Deductio est
            evidens. Et ad rationem illius patet quid sit dicendum ex supradictis. Patet igitur quod
            iste doctor minus sufficienter loquit de fruitione, quia, licet fruitio includat
            dilectionem et delectationem essentialiter et intrinsece, illa tamen delectatio non est
            passio, sed operatio. Nec rationes quas adducit pro quarta et quinta conclusione que
            directe sunt ad propositum concludunt. Primo igitur pro quarta conclusione dico quod
            delectatio consequens apprehensionem sensuum particularium non est in istis sensibus
            subiective, sed in appetitu sensitivo, secundum <name>Aristotelem</name> et secundum
            eum, sicut et virtus moralis circa passiones sequentes operationes sensuum particularium
            non est in ipsis sensibus, sed in appetitu sensitivo, secundum <name>Aristotelem</name>
            et eum. Nec probatio valet, quia in appetitu sensitivo non solum est delectatio que
            sequitur apprehensionem imaginativam et fantasticam, sed etiam delectatio que sequitur
            apprehensionem sensuum exteriorum. Et quod ita oporteat dicere patet ex dictis suis,
            quia in illo ponitur delectatio consequens apprehensionem sensuum exteriorum in quo
            ponitur virtus moralis circa passiones sequentes operationes ipsorum. Ista propositio
            patet ex dictis suis, quia ipse probat quod talis delectatio non sit in appetitu
            sensibus complantato, quia, si sic, virtus moralis predicta poneretur in ipso. Hec autem
            deductio, ut patet, non tenet nisi in virtute propositionis assumpte. Sed virtus illa
            moralis, secundum <name>Aristotelem</name> et secundum ipsum, non est in ipsis sensibus
            exterioribus, sed in appetitu sensitivo; igitur. Et in hoc iste doctor contradicit sibi
            et videtur. </p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e4087">Secundo potest responderi ad rationem, etiam si concedatur quod cuilibet sensui
            exteriorum sit complantatus proprius appetitus, quia tunc dicetur quod talis delectatio
            est in appetitu illo sensibus complantato. Et quando dicitur quod vel iste appetitus est
            aliqua potentia realiter distincta a sensibus, vel eadem, concedo quod sit distinca et
            concedo ultimus quod tot erunt appetitus complantati quasi potentie cognitive. Et quando
            infertur quod tunc virtus moralis circa passiones sequentes operationem alicuius sensus
            particula-<pb ed="#V" n="42-r"/>
            <cb ed="#V" n="b"/>-ris ponetur in appetitu illo sensibus complantato, potest dupliciter
            responderi. </p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e4093">Primo quidem potest concedi consequens, quia non videtur aliquod inconveniens supposito
            quod sit dare talem appetitum complantatum quod temperantia circa gustum sit in appetitu
            gustui complantato et temperantia circa tactum in appetitu tactui complantato. Nec illud
            est contra <name>Aristotelem</name>, quia <name>Aristoteles</name> non dicit nisi quod
            talis appetitus est in appetitu sensitivo. Et constat quod talis appetitus sensui
            complantatus est appetitus sensitivus. </p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e4102">Secundo potest negari consequentia, quia non omnem secundum eum quod virtus moralis sit
            in eodem cum delectatione, aliter cum illa delectatio in ipsis sensibus secundum eum
            virtus illa moralis esset in sensibus, quod est contra eum. Et ad confirmationem quando
            dicitur quod 'in illo ponitur virtus moralis, ubi est passio circa quam est virtus', vel
            loquitur de passione que est delectatio, vel de alia. Si de alia, non est ad propositum,
            quia non est concessum quod aliqua alia passio sit in illo appetitu, sed de
            delectatione. Patet per eum quod propositio non est vera vel omnem ipsum concedere quod
            virtus illa moralis non sit in appetitu sensitivo, sed in ipsis sensibus exterioribus,
            quod tamen negat. Nec valet evasio istius doctoris. Dicit enim quod in sensu delectatio
            non est mala, sed bona, quia sequitur operationem, sed est mala vel bona inquantum
            appetitus ordinate vel inordinate delectatur in eo quod causatur in ipso. Ratio non est
            simile de sensu et appetitu. Nec sequitur quod virtus moralis sit in sensu sicut
            sequitur quod sit in appetitu. Ista tamen evasio est nulla, quod patet. </p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e4105">Primo, quia delectatio que ponitur passio operationis non est bona vel mala nisi
            propter bonitatem vel malitiam operationis, igitur, si delectatio illa non est mala, sed
            bona in sensu quia sequitur operationem, non erit mala, sed bona in appetitu per eadem
            causam quia sequitur operationem. </p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e4108">Secundo, quia, secundum eum, delectatio in appetitu ideo est mala vel bona, quia
            appetitus ordinate vel inordinate delectatur, igitur, si ponatur in sensu, poterit esse
            bona vel mala. Consequentia patet, quia, si delectatio sit in sensu, sensus delectabitur
            ordinate vel inordinate. Non est enim possibile quod aliqua potentia delectetur et non
            delectetur ordinate vel inordinate, cum omnis delectatio sit ordinata vel inordinata, et
            per consequens, si sequitur ex hoc quod virtus moralis sit in appetitu, ita sequitur
            quod sit in sensu, quod est propositum. </p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e4111">Tertio, quia vel illa delectatio, que appetitus ordinate vel inordinate delectatur, est
            passio consequens operationem sensus exterioris, vel non. Si non, non est verum quod in
            illo ponatur virtus ubi est passio consequens talem operationem, cuius oppositum patet
            per deductionem suam. Si sic, sequitur quod duplex delectatio consequitur operationem
            sensus exterioris, sicut passio quarum una ponitur in sensu et altera in appetitu, quod
            est sine ratione dictum. Patet igitur evasionem illam esse nullam. </p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e4115">Ad secundum principale potest uno modo dici quod non potest naturaliter esse summa
            speculatio in intellectu absque actu aliquo in voluntate, nec illud probatur ex eo.
            Secundo potest dici quod, si concedatur assumptum quod talem speculationem nulla
            sequitur delectatio quia non ponitur ex supposito aliquis, actus voluntatis et omnis
            delectatio sicut et omnis tristitia consequens apprehensionem intellectivam presupponit
            necessario actum aliquem voluntatis. </p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e4118">Ad tertium concedo quod ad felicitatem quam posuit <name>Aristoteles</name>
            principaliter in intellectu sequitur secundum ipsum maxima delectatio, sed non oportet
            quod ista delectatio sit in intellectu. Videmus enim quod ad cognitionem beatificam
            sequitur maxima delectatio et maxima dilectio. Et tamen non oportet quod intellectus se
            ipso diligat quicquid sit de dilectione. Patent igitur rationes istius quarte
            conclusionis non concludere. </p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e4124">Ad rationem vero quinte patet quid dicendum ex dictis, quia non est verum quod omnis
            potentia delectetur, nec in via, nec in patria.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e4127"><note><name>Iohannes Forestarii</name>, distinctio 1 in I, questione 2, articulo 3</note></p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e4133">Contra secundam conclusionem est quidam doctor noster qui ponit quod fruitio patrie est
            idem quod beatitudo convertibiliter et adequate. Ista conclusio probatur auctoritate
              <name>beati Augustini</name>
            <title>De doctrina christiana</title>, capitulo 38, ubi dicit quod <quote xml:id="atv-l1d1q3-Qd1e4141">summa merces est ut
            Deo perfruamur</quote>. Sed constat quod ipsa merces est ipsa beatitudo; ergo frui est ipsa
            beatitudo et econverso, et potest multis aliis auctoritatibus confirmari. </p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e4145">Primo auctoritate eiusdem <name>beati Augustini</name>, libro preallegato, dicens: <quote xml:id="atv-l1d1q3-Qd1e4150">Frui
            Deo 
            <pb ed="#V" n="42-v"/>
            <cb ed="#V" n="a"/> 
            beate vivere est</quote>; et capitulo 38, exponens illud <name>Apostoli</name>
            <title>Ad Philemonem</title>: <quote xml:id="atv-l1d1q3-Qd1e4163">Itaque frater, ego te fruar in domino</quote>, dicit: <quote xml:id="atv-l1d1q3-Qd1e4167">Si non
            addidisset in domino et te fruar tantum dixisset, in eo consistuisset spem beatitudinis
            sue</quote>. Hec autem consequentia est nulla nisi fruitio esset idem quod beatitudo. </p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e4172">Secundo auctoritate <name>Anselmis</name>, libro II <title>Cur Deus homo</title>,
            capitulo 1, ubi dicit rationem creaturam a Deo factam esse iustam, ut illo fruendo beata
            esset dubitari non debet. Deo autem fruendo non esset beata nisi frui sit idem quod
            beatificari. </p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e4181">Tertio auctoritate <name>Hugonis</name>
            <title>De laude caritatis</title> dicens finaliter quod <quote xml:id="atv-l1d1q3-Qd1e4189">sicut idem est cursus et
            currere diligere et dilectio, ita fruitio et ipsa beatitudo</quote>. Sed constat quod cursus et
            currere, diligere et dilectio, sunt idem convertibiliter et adequate.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e4193">Responsio ad auctoritates istas</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e4196">Sed auctoritates iste non convincunt, nec sunt sic intelligende. Sola fruitio sit
            formalis beatitudo, sicut istis et multis aliis doctoribus fuit visum antequam ecclesia
            determinaret oppositum. Concedo igitur quod fruitio sit summa merces sive beatitudo
            partialiter sicut visio, non tamen totaliter, et sic intelligere sunt omnes
            auctoritates ille et quecumque consimiles.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e4199">Advertendum tamen quod beatitudo principalius consistit in fruitione quam in visione,
            ut suppono pro nunc, et ideo fruitio proprius potest vocari beatitudo quam visio, propter
            quod a doctoribus pluries fruitio absolute et simpliciter dicitur beatitudo et talis
            modus loquendi est nota principaliter, non totaliter, licet etiam inveniatur aliquotiens
            quod sola visio sit beatitudo nostra propter inseparabilitatem ipsius a fruitione, prout
            in prima conclusione supra Prologum extitit declaratum.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e4202">Ulterius etiam est advertendum quod beatitudo incipit in visione et completur in
            fruitione, cum fruitio ordine nature sit posterior visione, et ideo absolute dicitur a
            doctoribus quod Deo fruendo beati sumus, non quod fruitio sit tota beatitudo, sed quod
            in ipsa completur beatitudo. </p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e4206">Et quando dicitur in auctoritate ultimo allegata quod 'sicut idem est cursus et currere'
            etc., potest dupliciter responderi. Primo quidem potest dici quod cursus et currere,
            diligere et dilectio, non sunt idem convertibiliter et adequate, sicut declarabitur
            questione secunda. Secundo potest dici quod <name>Hugo</name> in auctoritate illa
            loquitur de fruitione cum inclusione visionis, sicut <name>beatus Augustinus</name>
            loquitur de visione cum inclusione fruitionis quando dicitur quod visio est tota.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e4215">Contra tertiam conclusionem, licet non videatur merces dubia, potest argui primo sic:
            in actu supreme potentie consistit precise fruitio, cum ipsa sit nobilissima perfectio
            creature. Sed intellectus est simpliciter suprema potentia, cum sit omnium aliarum
            regulativus et directivus, ut patet; ergo.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e4218">Preterea, fruitio non est nisi visio, igitur solius intellectus est actus et perfectio.
            Consequentia est nota. Antecedens probatur, quia summa merces est ut Deo fruamur, ut
            patet per <name>beatum Augustinum</name> iam allegatum. Sed summa merces non est nisi
            visio, ipso dicente I <title>De Trinitate</title>, capitulo 11, quod <quote xml:id="atv-l1d1q3-Qd1e4226">sola visio Dei est
            summum bonum nostrum premium et finis</quote>; ergo etc.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e4230">Preterea, in actu illius potentie consistit fruitio precise que verius et perfectius
            inheret obiecto fruibili propter se. Hoc patet, quia non quecumque inhesio est de
            ratione fruitionis, sed sola perfectissima cum ipsa sit actus perfectissimus creature.
          Sed intellectus verius et perfectius inheret obiecto fruibili propter se quam ipsa
            voluntas; ergo. Probatur minor, quia potentie cognitive per proprios actus verius et
            perfectius inherent suis per se obiectis quam appetitive cum potentie appetitive, ut
            multis et magnis doctoribus videtur <gap unit="word" quantity="1" reason="illegible"/> propter cognitivas et actus ipsarum propter
            actus potentiarum cognitivarum quos naturaliter consequuntur sicut propter finem; igitur
            etc.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e4235">Preterea, uti est solius intellectus, igitur et frui. Consequentia patet etiam per me.
            Antecedens probatur, quia uti est prudentie, dicente <name>Aristotele</name> VII
              <name>Ethicorum</name> quod <quote xml:id="atv-l1d1q3-Qd1e4243">prudentis est ordinare in finem</quote>. Sed ordinare in finem
            est idem quod uti et econverso, sed prudentia solius intellectus est habitus; igitur uti
            solius intellectus erit actus.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e4247">Responsio ad ista</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e4251">Ad primum istorum nego minorem, quia voluntas, cuius est intellectui et ceteris
            potentiis imperare, est suprema potentia creature, ut suppono pro nunc. Nec probatio
            valet, quia quamvis intellectus sit dirigere et ordinare per modum ostendentis et
            ministrantis, voluntatis tamen est imperare per modum precipientis et prudentis et hoc
            est simpliciter nobilius.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e4254">Ad secundum patet quid dicendum ex supradictis, quia nec sola visio, nec sola fruitio
            est summa merces et beatitudo nostra nisi eo modo que dictum 
            <pb ed="#V" n="42-v"/>
            <cb ed="#V" n="b"/> 
            est.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e4261">Ad tertium nego minorem, quia voluntas verius et perfectius inheret obiecto fruibili
            propter se quam intellectus, tum quia intellectus inheret impulsus a voluntate, cum ei
            possit imperare, tum quia <choice><sic/><corr>in</corr></choice> intelligendo sit motus rerum ad animam, in volendo autem motus
            anime ad res, et per consequens voluntas perfectius inheret obiecto fruibili ut est in
            se ipso quam intellectus. Nec probatio valet, quia salva reverentia illorum doctorum nec
            voluntas est propter intellectum, nec actus voluntatis propter actum intellectus, sed
            potius econverso, cum voluntas sit suprema potentia simpliciter. Et hec est expressa
            sententia <name>Anselmis</name>
            <title>Cur Deus Homo</title>, libro 2, capitulo 1, dicens: <quote xml:id="atv-l1d1q3-Qd1e4274">Rationalis natura ad hoc
            accepit potestatem discernendum bonum et malum, ut odiret et vitaret malum ac amaret et
            diligeret bonum</quote>. Ex quibus verbis liquide apparet quod actus intellectus est propter
            actum voluntatis, et per consequens potentia propter potentiam, non autem econverso.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e4278">Ad quartum patet antecedens esse falsum per <name>beatum Augustinum</name> superius
            allegatum. Et ad probationem dico quod ordinare per modum dirigentis et consulentis
            pertinet ad prudentiam, secundum <name>Philosophum</name>, et per consequens ad
            intellectum. Sed ordinare per modum dominantis et imperantis pertinet ad voluntatem et,
            quia uti est ordinare secundo modo et non primo, ratio est ad oppositum, non ad
            propositum.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e4287">Contra quartam conclusionem</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e4290">Contra quartam conclusionem etiam potest argui primo sic: illud est de ratione formali
            et intrinseca fruitionis sine quo impossibile est ipsam esse quacumque virtute. Sed sine
            cognitione impossibile est fruitionem esse quacumque virtute; igitur cognitio est de
            intrinseca ratione illius. Quo posito sequitur quod ipsa non sit solius potentie
            volitive, sed etiam cognitive formaliter et subiective. Maior patet, quia ponere
            fruitionem circumscripto omni eo quod non est de ratione formali ipsius nullam implicat
            contradictionem et omne tale potest poni in esse, saltem divina virtute. Minore
            probatur, quia, si per aliquem virtutem esset possibilis fruitio sine cognitione,
            possemus frui incognito, quod est impossibile et contra <name>beatum Augustinum</name> X
              <title>De Trinitate</title>; ergo etc.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e4300">Preterea, omnis potentia habens Deum pro obiecto sub ratione illa sub qua est obiectum
            fruibile vere fruitur. Intellectus et voluntas sunt huiusmodi, non sola voluntas;
            igitur. Maior videtur nota. Minor probatur primo de voluntate, quia habet Deum pro
            obiecto sub ratione summi boni et ultimi finis, et sic non habet aliter ratione obiecti
            fruibilis. Secundo de intellectu, quia, si intellectus non haberet ipsum pro obiecto sub
            illa ratione, voluntas haberet ipsum pro obiecto sub ratione ignota, quod est
            impossibile.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e4303">Responsio ad ista</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e4306">Ad primum istorum concedo quod fruitio potest esse formaliter in creatura sine omni
            cognitione de potentia Dei absoluta. Et quando dicitur quod 'tunc possemus frui ignoto',
            nego consequentiam, quia de potentia Dei absoluta fruitio qua creatura rationalis nunc
            fruitur formaliter poterit esse in eius voluntate et ipsa non fruetur, prout
            declarabitur questione sequenti.</p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e4309">Ad secundum dico quod non quecumque potentia habet Deum pro obiecto sub ratione obiecti
            fruibilis, quia nulla potentia vere fruitur nisi eius sit amare et in amato delectari et
            talis est sola voluntas. Utrum autem intellectus habeat Deum pro obiecto sub ratione
            obiecti fruibilis apparebit cum agetur de differentia vel indifferentia obiecti
            intellectus et voluntatis.</p>
        </div>
        <div xml:id="atv-l1d1q3-Dd1e4313">
          <head xml:id="atv-l1d1q3-Hd1e4315">Ad argumenta principalia</head>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e4318">Ad rationes principales. Ad primam patet quod delectari non est cuiuslibet potentie
            beatificabilis. </p>
          <p xml:id="atv-l1d1q3-d1e4321">Ad secundam, licet verum concludat, patet quod non quecumque potentia <choice><sic/><corr>que</corr></choice> habet Deum pro
            obiecto sub ratione summi boni et ultimi finis vere fruitur, nisi eius sit amare et in
            amato delectari, quicquid sit de minori, etc.</p>
        </div>
      </div>
    </body>
  </text>
</TEI>
Alphonsus Toletanus Vargas - Liber I, Distinctio 1, Quaestio 3 - THESIS Digital Text Library

Alphonsus Toletanus Vargas - Liber I, Distinctio 1, Quaestio 3 [atv-l1d1q3.xml] text

Alphonsus Toletanus Vargas - Liber I, Distinctio 1, Quaestio 3 [atv-l1d1q3.xml]
text
