Alphonsus Toletanus Vargas - Liber I, distinctiones 28, 29, 30, quaestio 3

Alphonsus Toletanus Vargas - Liber I, distinctiones 28, 29, 30, quaestio 3 [atv-l1d28per30q3.xml]
text

<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<?xml-model href="https://raw.githubusercontent.com/lombardpress/lombardpress-schema/master/src/out/critical.rng" type="application/xml" schematypens="http://relaxng.org/ns/structure/1.0"?>
<?xml-model href="https://raw.githubusercontent.com/lombardpress/lombardpress-schema/master/src/out/critical.rng" type="application/xml" schematypens="http://purl.oclc.org/dsdl/schematron"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xmlns:xi="http://www.w3.org/2001/XInclude">
    <teiHeader>
        <fileDesc>
            <titleStmt>
                <title>Liber I, distinctiones 28, 29, 30, quaestio 3</title>
                <author>Alphonsus Toletanus Vargas</author>
                <editor>Luciana Cioca</editor>
                <respStmt>
                    <name>Jeffrey C. Witt</name>
                    <name>Luciana Cioca</name>
                    <resp>TEI Encoder</resp>
                </respStmt>
            </titleStmt>
            <editionStmt>
                <edition n="0.0.0-dev">
                    <date when="2017-11-11">November 2017</date>
                </edition>
            </editionStmt>
            <publicationStmt>
                <authority>
                    <ref target="http://www.thesis-project.ro/">ERC-THESIS project n° 313339</ref>
                </authority>
                <availability status="free">
                    <p>Published under a <ref target="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0">Creative Commons Attribution 4.0 International</ref></p>
                </availability>
            </publicationStmt>
            <sourceDesc>
                <listWit>
                    <witness xml:id="V" n="Venice1490">Venice1490</witness>
                </listWit>
            </sourceDesc>
        </fileDesc>
        <encodingDesc>
            <variantEncoding method="parallel-segmentation" location="internal"/>
            <schemaRef n="lbp-critical-1.0.0" url="https://raw.githubusercontent.com/lombardpress/lombardpress-schema/master/src/out/critical.rng"> </schemaRef>
            <editorialDecl>
                <p>Encoding of this text has followed the recommendations of the LombardPress 1.0.0
                    guidelines for a critical edition</p>
            </editorialDecl>
        </encodingDesc>
        <revisionDesc status="draft">
            <listChange>
                <change when="2017-11-11" who="#LC" status="draft" n="0.0.0">
                    <p>Created file for the first time.</p>
                </change>
            </listChange>
        </revisionDesc>
    </teiHeader>
    <text xml:lang="la">
        <front>
            <div xml:id="includeList">
            </div>
            <div xml:id="starts-on">
                <pb ed="#V" n="143-v"/>
                <cb ed="#V" n="a"/>
            </div>
        </front>
        <body>
            <div xml:id="atv-l1d28per30q3"> 
                <head>Liber I, distinctiones 28, 29, 30, questio 3</head>
                <p>Tertio quero utrum Deus referatur temporaliter ad creaturam relatione reali que sit formaliter in ipso vel in creatura. </p>
                <p>Et videtur primo quod relatione que sit formaliter in ipso, quia Deus refertur temporaliter ad creaturam relatione reali et non relatione reali que non sit formaliter in Deo nec in creatura, nec relatione reali que sit formaliter in creatura, igitur relatione reali existente formaliter in ipso. Consequentia nota et antecedens quantum ad duas partes primas patet ex questione precedenti. Quantum ad tertiam probatur, quia nulla relatio denominat aliquid denominatione opposita formaliter sue proprie denominationi formali. Hoc patet, quia non est possibile quod aliquis dicatur paternitate Filius, nec filiatione Pater, immo est implicatio, igitur Deus non refertur ad creaturam relatione reali que sit in creatura. Consequentia patet, quia, si detur oppositum consequentis, sequitur quod relatione servitutis existente in creatura Deus dicatur dominus creature. Quo posito aliqua denominatio denominat aliquid denominatione opposita formaliter, quod est oppositum antecedentis.</p>
                <p>Contra est <name>beati Augustini</name> V <title>De Trinitate</title>, capitulo finali et in littera distinctionis 30, ut in conclusionibus apparebit; igitur etc.</p>
                <p>In ista questione primo ponam aliquas distinctiones, secundo conclusiones. Tertio movebo dubia. Quarto respondebo.</p>
                
                <div type="articulus">
                    <head>Primus articulus</head>
                    <p>Quantum ad primum est advertendum quod Deus referri ad creaturam relatione reali que sit formaliter in ipso potest intelligi dupliciter, quia vel relatione eterna, vel temporali. Et, si eterna, adhuc dupliciter, quia vel talis relatio fuit in Deo ab eterno subesse actuali, vel subesse potentiali sive possibili precise. Item Deum referri ad creaturam relatione reali que sit in creatura potest intelligi dupliciter, quia vel eadem relatione qua creatura refertur ad ipsum, vel quadam alia, sic quod in creatura sint due relationes reales per quarum unam referatur realiter creatura ad Deum et per aliam Deus ad creaturam.</p>
                    <p>His premissis patet quod quinque modis potest intelligi Deum referri temporaliter ad creaturam relatione reali que sit in ipso vel in creatura. </p>
                    <p>Et hoc de primo.</p>
                </div>
                
                <div type="articulus">
                    <head>Secundus articulus</head>
                    <p>Quantum ad secundum pono quattuor conclusiones. </p>
                    
                    <div>
                        <head><supplied>Conclusio prima</supplied></head>
                        <p>Prima conclusio est quod Deus non refertur temporaliter ad creaturam relatione reali nova adveniente Deo formaliter ex tempore. </p>
                        <p>Probatur primo sic: vel ista relatio est aliquid, vel nihil. Si nihil, tunc non est relatio realis. Si aliquid, vel reale, vel rationis. Si rationis, ergo non est relatio realis. Si aliquid reale, vel est Deus, vel creatura. Si Deus, igitur non incipit 
                            <pb ed="#V" n="143-v"/>
                            <cb ed="#V" n="b"/> 
                            esse in tempore, quia nulla res que Deus est incipit esse in tempore, quia omne quod incipit esse in tempore incipit esse post non esse, igitur non est relatio nova. Si creatura, vel est substantia, vel accidens. Si substantia, vel corporea vel incorporea. Si corporea, igitur in Deo est formaliter de novo unum corpus quo mediante refertur ad creaturas quo nil est absurdius. Si incorporea, cum omnis substantia incorporea sit angelus vel anima, igitur relatio esset unus angelus vel una anima, quod nullus diceret. Si accidens, igitur aliquid accidens realiter est in Deo, quod est impossibile et contra <name>beatum Augustinum</name> V <title>De Trinitate</title>, capitulo 5.</p>
                        <p>Secundo sic: quicquid est in Deo est idem quod Deus. Hoc patet, quia, secundum <name>beatum Augustinum</name> V <title>De civitate</title>, capitulo 4, Deus propter suam simplicitatem est quicquid habet, sed nulla relatio nova potest esse Deus et nulla talis potest esse in Deo. Probatur minor sic primo: hec relatio demonstrata quacumque relatione nova incipit esse post non esse, sed hic Deus non inicpit esse post non esse; igitur hic Deus non erit hec relatio.</p>
                        <p>Tertio sic: hic Deus est ens simpliciter necessarium, hec relatio non ens simpliciter necessarium, quia potest non esse creatura definite esse; igitur. Vel sic: hic Deus est summe necesse esse, hec relatio non est summe necesse esse; ergo.</p>
                        <p>Quarto sic: hec relatio non potest esse hac relatione non existente, hic Deus potest esse hac relatione non existente; ergo hic Deus non est hec relatio. Hec est expressa sententia <name>beati Augustini</name> V <title>De Trinitate</title>, capitulo ultimo, dicens quod Dei substantia ita dicitur relative ad creaturam ut quamvis temporaliter incipiat dici. Non tamen ipsi substantie Dei aliquid accidere intelligitur, sed illi creature ad quam dicitur. Et subdit immediate: Domine inquit refugium factus es nobis. Refugium ergo nostrum Deus relative dicitur. Ad nos enim refertur et tunc refugium nostrum sit cum ad ipsum refugimus. Nunquid tunc sit aliquid in eius natura, quod antequam ad Deum refugeremus in ipso non erat, et concludit quod non sed in creatura. Hec est etiam determinatio <name>Magistri</name> in littera, distinctione 30.</p>
                        
                        <div>
                            <head><name>Michael de Massa</name> in I, distinctione 30, questione 1, articulo 1 et 2</head>
                            <p>Quidam tamen dicunt quod ista conclusio posset rationabiliter sustineri et quod non sunt adhuc alique rationes cogentes que non possint apparenter solvi. Et pro materia solutionum premittit quod realitates predicamentorum sunt diversarum rationum, quia alique sunt realitates que perficiunt sua fundamenta per inherentiam et informationem cuiusmodi sunt accidentia absoluta et talia non possunt de novo advenire alicui sine sui mutatione et compositione. Alique vero sunt realitates predicamentorum quibus non competit inherere suis subiectis, nec habere aliquid esse in per inherentiam et informationem cuiusmodi sunt realitates omnium predicamentorum respectivorum et presertim relativorum et talia possunt de novo advenire alicui sine sui mutatione et compositione. Prima accidentia repugnant Deo de novo ab eterno, secunda non, et possunt sibi noviter advenire.</p>
                            <p>His premissis ad primum concedit quod talis relatio est accidens et, cum dicitur quod in Deo nullum est accidens, dicitur quod verum est de accidente quod perficit subiectum per inherentiam et informationem, et sic intelligit <name>Augustinus</name>. Non autem de accidente cui convenit inherere cuiusmodi sunt relationes.</p>
                            <p>Ad secundum dicunt quod quicquid in Deo ad modum forme perficientis est Deus, et sic loquitur <name>beatus Augustinus</name>, sed sic relatio non est in Deo cum non sit nisi modus quidam quo habens eam refertur ad aliud. </p>
                            <p>Ad <name>Augustini</name> auctoritatem dicitur quod ipse vocat accidens illud quod advenit alicui ipsum informando. Et ad <name>Michaelem</name> dicitur quod intelligit quod in Deo nulla sit relatio realis que sit accidens faciens compositionem cum eo in quo est. </p>
                        </div>
                        
                        <div>
                            <head>Contra <name>Michaelem de Massa</name></head>
                            <p>Sed ad veritatem iste solutiones augent inconvenientia et non satisfaciunt rationibus et elicio ex dictis istius doctoris 5 propositiones que non videntur tenere veritatem. </p>
                            <p>Prima est quod nulla relatio habet esse in per realem inherentiam et informationem. </p>
                            <p>Secunda, quod nulla relatio adveniens noviter suo fundamento facit compositionem cum eo. </p>
                            <p>Tertia, quia 
                                <pb ed="#V" n="144-r"/>
                                <cb ed="#V" n="a"/>  
                                nulla relatio adveniens fundamento facere mutationem aliquam in eo. </p>
                            <p>Quarta, quod, licet accidentia absoluta repugnent ipsi Deo, non tamen accidentia relativa sibi repugnant. </p>
                            <p>Quinta, talia accidentia possunt Deo noviter advenire. </p>
                            <p>Et pono quinque propositiones oppositas.</p>
                            <p>Prima est quod omnis relatio realis in creaturis habet esse per inherentiam et informationem, et idem dico de actione, passione et ceteris predicamentis respectivis. Ista propositio probatur primo auctoritate <name>Avicenne</name> III <title>Metaphsyice</title> sue, capitulo1 dicens: dicam ergo quod in principio loyce cognovisti 10 quiditates 10 predicamentorum. Ideo non dubitans quod illud quod est ex eis aliquid inquantum est ad aliquid est res accidens alicui necessario, similiter comparationes que sunt in ubi, et in quando, et in situ, et in agere, et in pati, et in habere. Sunt enim dipositiones accidentes aliquibus in quibus sunt sicut id quod  est in subiecto. Et subdit immediate. Si quis autem dixerit quod agere non est sic, eo quod esse actionis non est in agente, sed in patiente, si hoc dixerit et concessimus illi, tamen non nocebit ad hoc quod intendimus, scilicet quod actio habet esse in aliquo, ut in subiecto quamvis non sit in agente. Hec ille. Sed constat quod ille est in aliquo ut in subiecto habet esse in illo per inherentiam et informationem. Secundo, ratione, quia omne accidens naturaliter inheret alicui subiecto cum accidentis esse sit inesse, secundum <name>Porphirium</name>, sed omnis relatio realis in creaturis est accidens; igitur etc.</p>
                            <p>Preterea, omnis forma accidentalis que dat per se esse alicui subiecto informat ipsum. Hoc patet, quia non est alia via ad probandum quod albedo informat corpus nisi quia dat corpori esse album, sed similitudo dat per se esse simile ipsi subiecto et universaliter omnis relatio dat per se esse relatum suo fundamento et est forma accidentalis in creaturis; ergo etc.</p>
                            <p>Preterea, omnis forma accidentalis unita formaliter suo per se subiecto informat ipsum. Hoc patet, quia informare nihil aliud est quam uniri forma alteri, sed omnis relatio realis in creaturis est forma accidentalis unita formaliter suo fundamento per eum; ergo etc.</p>
                            <p>Preterea, omnis forma accidentalis que formaliter denominat aliquid eo modo quo albedo denominat ipsum album est subiective in eo quod denominatur, sed paternitas est forma accidentalis in creaturis, etiam per istum doctorem; et formaliter denominat sicut albedo formaliter denominat album, quia, sicut album albedine est formaliter album et non denominatione extrinseca, eo modo quo humanitas denominat opus humanum, sicut Pater paternitate est Pater formaliter, igitur paternitas est subiective in Patre.</p>
                            <p>Preterea, sic dicendo sequitur positio <name>Gilberti Poretani</name> qui posuit quod relatio sit assistens et non insistens, que tamen communiter non tenetur.</p>
                            <p>Secunda propositio est quod omnis relatio realis in creaturis facit compositionem cum suo per se fundamento. Hoc patet primo, quia omnis forma accidentalis facit compositionem cum eo in quo est per inherentiam et informationem etiam per eum, sed omnis relatio realis in creaturis inest sic suo fundamento ex propositione precedente.</p>
                            <p>Preterea, ubicumque reperitur prima radix compositionis, reperitur compositio, sed prima radix compositionis est actus et potentia, quia compositio non est aliud quam unio duorum, quorum unum est in potentia respectu alterius. Fundamentum autem est in potentia respectu relationis in creaturis et relatio est quidam actus eius; ergo relatio in creaturis, si sit realis, realiter componit cum suo fundamento.</p>
                            <p>Preterea, magis componit relatio cum fundamento suo quam genus relationis cum sua differentia, sed species relationis est composita ex genere et differentia, sicut species aliorum predicamentorum seu generum, quia non plus differunt genus et differentia in aliis predicamentis quam in predicamento relationis in aliis predicamentis genus componit cum sua differentia eadem ratione in predicamento relationis, quia non minus, immo magis relatio componit cum suo fundamento.</p>
                            <p>Preterea, communiter tenetur quod, si relationes originis in divinis distinguerentur realiter ab essentia, facerent compositionem cum ea, igitur pari ratione relatio realis in creaturis facit compositionem cum suo fundamento, cum sit res distincta ab eo etiam secundum eum.</p>
                            <p>Preterea, omnis 
                                <pb ed="#V" n="144-r"/>
                                <cb ed="#V" n="b"/>  
                                forma accidentalis unita formaliter per se suo subiecto que non facere cum ipso unum unitate simplicitatis componit naturaliter cum eo. Patet hoc inductive in omnibus, sed relatio realis in creaturis est formaliter accidentalis unita per se formaliter suo fundamento etiam secundum istum et non facit unum cum ipso unitate simplicitatis cum non predicetur de eo in abstracto etiam per ipsum.</p>
                            <p>Preterea, ponere quod una res sit alteri unita formaliter et nullam facere compositionem cum ipsa est loqui ad placitum, quia pari ratione poterit dicere unus alius quod albedo non componit cum homine, licet uniatur sibi formaliter. </p>
                            <p>Tertia propositio est quod omnis relatio realis adveniens de novo per se suo fundamento facit in eo mutationem aliquam. Ista sequitur ad precedentes. Primo, quia nulla forma accidentalis formaliter inherens suo per se subiecto advenit noviter illi sine mutatione sui. Hec est sua sicut est in proposito ex propositione prima. </p>
                            <p>Secundo, quia quicquid componit cum alio si noviter adveniat illi facere mutationem aliquam in eo, sed omnis relatio realis in creaturis componit realiter cum suo fundamento; igitur etc.</p>
                            <p>Et confirmatur, quia omnis forma accidentalis noviter adveniens suo per se fundamento sive subiecto cui formaliter unitur componit cum eo et facit mutationem aliquam in eo. Hoc patet, quia non est alia via ad probandum quod aliqua forma componat cum suo subiecto et mutationem faciat, sed omnis relatio realis in creaturis est forma accidentalis que formaliter unitur suo per se subiecto secundum eum, igitur, si noviter adveniat ei, componitur cum illo. Hec est sententia <name>Ambrosii</name> I <title>De Trinitate</title>, capitulo 5, dicens: si prius erat Deus et postea Pater generationis accessione, mutatus est. Avertat Deus hanc dementiam, igitur per solam accessionem relationis realis potest fieri mutatio in persona divina secundum eum. Et per consequens relatio realis noviter adveniens alicuius facit mutationem aliquam in ipso. </p>
                            <p>Quarta propositio est quod nullum accidens de mundo, nec absolutum, nec relativum realiter est in Deo. Probatur primo sic ex deductione <name>beati Augustini</name> V <title>De Trinitate</title> ubi sic arguit: nihil itaque accidens est in Deo, quia nihil mutabile aut amissibile est in eo. Tunc sic: nil mutabile aut amissibile est in Deo, igitur nullum accidens nec absolutum, nec respectivum est in Deo realiter. Consequentia patet, quia sequitur aliquod accidens respectum realiter est in Deo, igitur aliquod amissibile est in eo, quia tale accidens puta relatio potest amitti creatura desinite esse. </p>
                            <p>Preterea, hereticus arguebat sic: quicquid de Deo dicitur non secundum accidens, sed secundum substantiam, dicitur qua propter ingenitum esse Patri secundum substantiam est et genitum esse in Filio secundum substantiam est. Diversum est autem ingenitum esse et genitum esse diversa, ergo est substantia Patris et Filii. Istam rationem quibusdam interpositis solvit <name>beatus Augustinus</name> ubi supra, dicens quod nil in Deo secundum accidens dicitur, quia nil ei accidit. Nec tamen omne quod dicitur secundum substantiam dicitur. Ex ista responsione, si diligenter inspiciatur, apparet quod <name>beatus Augustinus</name> negat a Deo omne accidens tam absolutum quod respectivum vel quia hereticus volebat quod nullum absolutum dicitur de Deo secundum accidens, sed secundum substantiam, vel quod nil simpliciter nec absolutum, nec respectuum de Deo dicitur secundum accidens. Et primum dari non potest, quia non oportebat <name>Augustinus</name> cum tanta solutione respondere sibi, quia consequentia esset nulla evidenter, tum quia non sequitur nullum absolutum dicitur de Deo secundum accidens, sed secundum substantiam, ergo ingenitum esse Patri et genitum esse Filio secundum substantiam dicitur, quia genitum et ingenitum non dicunt aliquid absolutum, sed respectivum. Hereticus ergo intelligebat secundo modo. Et primam partem concedit ei <name>beatus Augustinus</name> absolute, igitur vult quod nihil simpliciter absolutum nec respectum dicitur de Deo secundum accidens. Et ex his patet quod <title>Glossa</title> illa que datur ad auctoritatem <name>Augustini</name> est expresse contra mentem eius. Secundo etiam hoc idem ostenditur ex dicto materie distinctionis 30, capitulo 6 dicens: appellatio vero illa qua creator relative dicitur ad creaturam relativa est et relationem notat que est in ipsa creatura. Appellatio vero illa qua creator relative dicitur ad creaturam relativa quidem est, sed nullam notat relationem que sit in creatore; igitur nulla talis relatio est in Deo, secundum <name>Magistrum</name>, nec valet expositio data, quia, 
                                <pb ed="#V" n="144-v"/>
                                <cb ed="#V" n="a"/>  
                                secundum istum, nulla relatio est accidens in creatura faciens compositionem cum ea, igitur, si illam negativam <name>Magister</name> non intelligit nisi quod in Deo non sit relatio realis que sit accidens faciens compositionem cum ea in quo est, pari ratione debet dicere quod talis appellatio nullam relationem notat in creatura, quia nulla relatio est accidens faciens compositionem in creatura, igitur expositio illa est contra intentionem <name>Magistri</name> expresse. </p>
                            <p>Quinta propositio est quod nullum accidens nec absolutum respectivum potest de novo advenire Deo formaliter. Ista sequitur ad precedentem, quia quod repugnat Deo simpliciter non potest ei advenire formaliter de novo et sequitur ex tribus premissis propositionibus, ut patet. Manent ergo propositiones, et per consequens prima conclusio. </p>
                        </div>
                    </div>
                    
                    <div>
                        <head><supplied>Conclusio secunda</supplied></head>
                        <p>Secunda conclusio principalis est quod Deus non refertur ad creaturam relatione reali que sit in ipso ab eterno, ut patet ex articulo precedente et, quia dupliciter potest intelligi Deum referri ad creaturam relatione reali que sit in ipso ab eterno, idcirco pro deductione istius conclusionis probo duas propositiones.</p>
                        <p>Prima est quod Deus non refertur ad creaturam relatione reali que sit in ipso ab eterno sub esse actuali. Probatur sic: si Deus refertur etc vel illa relatio est distincta realiter ab eo, vel idem realiter cum ipso. Primum dari non potest, tum quia facit compositionem cum eo, ut patet ex dictis, tum quia nulla res distincta realiter a Deo fuit ab eterno, saltem sub esse actuali, quod est contra positum. Nec secundum, quia nullius relationis que realiter est Deus per se terminus potest non esse, sed cuiuslibet relationis Dei ad creaturam per se terminus potest non esse; igitur nulla relatio Dei ad creaturam realiter est Deus. Minor patet. Maior probatur, quia nulla relatio possibilis non esse realiter est Deus. Patet de se, sed omnis relatio cuius per se terminus potest non esse est possibilis non esse, quia omnis relatio desinat esse ad definitionem termini; ergo etc. </p>
                        <p>Et confirmatur, quia nulla relatio cuius per se terminus potest non esse est summe necesse esse, sed cuiuslibet relationis Dei ad creaturam per se terminus potest non esse, et per consequens nulla talis realiter est Deus quare etc.</p>
                        
                        <div>
                            <head><name>Michael de Massa</name> in I, distinctione 30, questione 1, articulo 22 et <name>Franciscus de Marchia</name> 30, questione 1, articulo 3</head>
                            <p>Hic dicunt aliqui quod, licet relatio que est accidens non sit magis necessaria quam terminus, relatio tamen est eadem cum fundamento summe necessario potest esse magis necessaria quam terminus eius propter realem identitatem cum fundamento, et sic est in proposito, quia talis relatio ponitur esse Deus. Et similiter dicerent ad primum, quia, licet omnis relatio que est accidens sit possibilis non esse, cuius per se terminus potest non esse, relatio tamen que est eadem cum fundamento impossibili non esse potest esse termino desinente esse. Sed ista solutio est nulla, immo implicat compossibilia, quia vel relatio illa Dei ad creaturam que realiter ponitur identitas ipsi Deo est vere et formaliter relatio, vel non, igitur Deus non refertur ad creaturam relatione reali que sit in eo, quia omnis relatio realis vere et formaliter est relatio, et sic intentum. Si sic, cum relatio sumpta formaliter non sit nisi habitudo fundamenti ad terminum, ut expresse dicit <name>Simplicius</name> <title>Super Predicamenta</title>, sequitur informali consequentia. Hec relatio est, igitur fundamentum eius et terminus est. Et ulterius sequitur terminus huius relationis potest non esse, igitur hec relatio est possibilis non esse, et per consequens non est summe necesse esse. Et confirmatur, quia quicquid convenit relationi ut relatio est, convenit omni relationi sive sit identica suo fundamento, sive non. Dum tamen vere et formaliter sit relatio, sed esse habitudinem fundamenti ad terminum convenit relationi, ut relatio est, nec aliud intelligitur per quid nominis ipsius nisi quis velit abuti vocabulis et loqui ad placitum, igitur relationi predicte, si vere et formaliter est relatio, convenit esse habitudinem fundamenti ad terminum quod sine termino nequit intelligi.</p>
                            <p>Preterea, <name>Avicenna</name> III <title>Metaphsyice</title>, capitulo de relatione, diffiniens relationem 
                                <pb ed="#V" n="144-v"/>
                                <cb ed="#V" n="b"/>   
                                absolute dicit: dico igitur quod ad aliquid est, cuius quiditas dicitur respectu alterius. Idem etiam vult <name>Philosophus</name> in <title>Predicamentis</title> dicens ad aliquid sunt quibus hoc ipsum etc. Tunc sic: cuius quiditas dicitur respectu alterius non manet quiditative illo desinente esse. Oppositum predicati infert oppositum subiecti, sed quiditas relationis dicitur respectu alterius et non nisi termini; igitur relatio manet quiditative eius per se termino desinente esse.</p>
                            <p>Preterea, secundum istos relatio que est accidens inter extrema non est magis necessaria quam terminus. Tunc quero vel hoc convenit tali relationi, quia est relatio vel quia est accidens, alia causa non potest assignari, non quia est accidens. Certum est quia repugnaret omni accidenti esse sine termino, quod non est verum, igitur quia est relatio, igitur hec convenit omni relationi et sic de qua agitur.</p>
                            <p>Preterea, terminus realis non est minus de per se identitate relationis realis quam terminus secundum rationem sit de per se identitate relationis secundum rationem, sed implicatio contradictionis est relationem secundum rationem esse et terminum secundum rationem non esse; igitur implicatio contradictionis est relationem realem esse et terminum realem non esse. </p>
                            <p>Secunda propositio est quod Deus non refertur realiter ad creaturam relatione reali que sit in ipso ab eterno sub esse possibili sive in potentia.</p>
                        </div>
                        
                        <div>
                            <head><name>Landulphus</name>, distinctione 30, 1, questione 1, articulo 3</head>
                            <p>Istam propositionem probant aliqui primo sic: illud quod est necessarium simpliciter, non tollitur ablato quocumque altero posteriori sive per possibile, sive impossibile, sed omnis res que est Deus est necesse esse simpliciter; igitur nulla res que est Deus tollitur ablato quocumque alio a Deo sive per possibilie, sive per impossibile, sed ablato esse possibili creature sive per possibile, sive per impossibile tollitur relatio Dei ad creaturam in esse possibili, sicut ablato esse actuali creature tollitur relatio Dei ad creaturam in esse actuali; ergo nulla relatio que sit Deus est in Deo ab eterno in esse possibili.</p>
                            <p>Preterea, ad minus possibile non sequitur simpliciter maius possibile, nec ad remotionem conditionati sequitur remotio necessarii simpliciter, sed esse possibile creature non est necesse esse simpliciter, sed ex conditione presupposita, quia esse impossibile creature presupponit esse Dei necessario simpliciter; igitur ad remotionem entis possibilis in creatura non sequitur remotio entis necessarii simpliciter, scilicet Dei, nec alicuius entitatis que sit Deus, sed constat quod ad remotionem esse possibilis in creatura removetur omnis remotio Dei possibilis ad ipsam, ideo nulla talis est in Deo ponenda.</p>
                            <p>Sed, licet propositio sit vera, rationes tamen non concludunt. Cuius gratia est advertendum, secundum <name>Anselmum</name> <title>De casu diaboli </title>, capitulo 12: antequam creatura non fuit possibile possibilitate propria, sed potestate aliena, unde secundum eum dicere creatura antequam crearetur fuit possibilis est dicere quod creatura antequam crearetur Deus potuit ipsam creare. Ex hoc apparet quod tollere esse possibile creature est tollere potestatem Dei et, quia qui tollit potestatem Dei tollit Deum, non est mirum, sed ad remotionem esse possibilis creature. Sequitur remotio relationis predicte, quia sequitur remotio Dei. </p>
                            <p>Et ex his patet quid dicendum ad formam. Probo igitur propositionem illam. Arguitur primo sic: omnis res que primo est in potentia et post transfertur de potentia ad actum acquirit aliquam perfectionem in esse. Hoc patet per <name>Commentatorem</name> VIII <title>Physicorum</title>, commento penultimo, dicens quod translatio eius quod primo est in potentia et post transfertur de potentia in actum non largitur ei multitudinem, sed perfectionem in esse, sed nulla res que est Deus potest acquirere aliquam perfectionem in esse, igitur nulla res que est Deus est primo in potentia et postea transfertur etc. Sed, si talis relatio esset in Deo ab eterno in esse possibili vel potentiali, per positionem creature transiret de potentia in actu, igitur nulla talis res est ponenda in Deo. Secundo sic: omnis res que primo est in potentia et post transfertur de potentia in actum realiter variatur et mutatur in suo esse. Hoc patet, quia in suo esse aliter se habet nunc quam primo, sed nulla res que est Deus potest in suo esse mutari realiter nec variari, 
                                <pb ed="#V" n="145-r"/>
                                <cb ed="#V" n="a"/> 
                                igitur. Et confirmatur, quia, si aliqua talis relatio fuit in Deo ab eterno, non fuit purus actus excludens omnem potestatem et aliquid incompletum fuit in eo expectans perfici et compleri in tempore per positionem creature et multa alia inconvenientia que sequuntur.</p>
                            <p>His premissis patet conclusio principalis, quia, si Deus refertur ad creaturam relatione reali que sit in ipso ab eterno vel relatione que fuerit in ipso in esse actuali, vel que fuerit ab eterno in ipso esse potentiali. Sed nullo istorum modorum potest sic referri ex propositionibus nunc deductis. </p>
                        </div>
                    </div>
                    
                    <div>
                        <head><supplied>Conclusio tertia</supplied></head>
                        <p>Tertia conclusio est quod Deus non refertur realiter ad creaturam alia relatione reali a relatione creature que tamen sit formaliter vel subiective in creatura, sicut videtur quibusdam. </p>
                        <p>Probatur primo sic: quia omnis relatio realis qua Deus ponitur referri ad creaturam, si sit alia a relatione qua creatura refertur ad ipsum realiter, non minus opponitur ei quam paternitas filiationi, sed paternitas et filiatio sic sunt opposita in creaturis quod non possunt esse in eodem fundamento nec in divinis in eodem supposito propter oppositionem earum adinvicem; igitur nec relatio qua Deus refertur realiter ad creaturam et relatio qua creatura refertur realiter ad ipsum, si sint distincte, poterunt esse in eodem fundamento formaliter et subiective. </p>
                        <p>Secundo sic: non minus opponuntur relatio maioritatis et minoritatis quam relatio dupli ad dimidium et dimidii ad duplum, sed impossibile est relationes dupli ad dimidium et dimidii ad duplum fundari in eodem subiecto primo propter oppositionem et repugnantiam quam habent inter se; ergo impossibile est relationes maioritatis et minoritatis fundari in eodem subiecto primo, sed constat quod Deus ad creaturam refertur relatione maioritatis, creatura vero ad ipsum relatione minoritatis; igitur etc.</p>
                        <p>Tertio sic: non minus, immo improportionabiliter magis excedit Deus omnem creaturam quam una excedit alteram, nec minus, immo improportionabiliter magis omnis creatura deficit a perfectione Dei quam una creatura a perfectione alterius, igitur relatio excedentie qua Deus refertur ad creaturam et relatio deficientie qua creatura refertur ad Deum non minus repugnant, immo magis quam quecumque relationes excedentie et deficientie in creaturis, sed alique tales in creaturis sic repugnant quod sunt incomponibiles in eodem fundamento; ergo.</p>
                        <p>Quarto sic: non minus opponuntur relationes cause et causati quam producentis et producti, sed relationes producentis et producti propter suam oppositionem non possunt esse in eodem supposito, licet possint esse in eadem natura, igitur nec relationes cause et causati, sed constat quod inter Deum et creaturam sunt relationes cause et causati; igitur etc.</p>
                        <p>Preterea, impossibile est relationes reales et co-oppositas esse in eodem fundamento finito et limitato. Hoc patet, quia ponentes quod relationes opposite in divinis fundentur in essentia, hoc ei attribuuntur propter eius infinitatem, sed constat creaturam omnem esse finitam; igitur impossibile est relationes reales oppositas in creatura fundari.</p>
                    </div>
                    
                    <div>
                        <head><supplied>Conclusio quarta</supplied></head>
                        <p>Quarta conclusio est quod Deus ex tempore refertur realiter ad creaturam eadem relatione qua creatura refertur ad ipsum et, quia ista conclusio non est multum communis, primo dabo intellectum conclusionis. Secundo ostendam eam esse possibilem ex dictis <name>Philosophi</name> et <name>Commentatoris</name>. Tertio confirmabo eam aliquibus rationibus.</p>
                        <p>Quantum ad primum est notandum quod quedam sunt relativa per se, quedam per accidens, quedam secundum esse, quedam secundum dici, quedam formaliter, quedam denominative et non formaliter. Relativa per se, secundum <name>Simplicium</name> <title>Super Predicamenta</title>, capitulo de relatione, sunt illa que de suo principali significato pertinent ad genus relationis, sicut Pater et Filius, duplum et dimidium et similia. De his loquitur <name>Aristoteles</name> V <title>Metaphysice</title>, capitulo de ad aliquid, dicens: ad aliquid dicuntur supplere per se, ut duplum, aliud ad dimidium. Relatia vero per accidens dicuntur illa que alterius generis existentia subiciuntur relationi, ut Petrus pater vel Martinus filius et similia, unde <name>Philosophus</name> ubi supra. Alia vero dicuntur ad aliquid secundum accidentem, ut homo ad aliquid quod ei accidit, quia ei accidit dubium esse. Istam divisionem ponunt <name>Simplicius</name> 
                            <pb ed="#V" n="145-r"/>
                            <cb ed="#V" n="b"/>  
                            et <name>Philosophus</name> ubi supra et <name>Commentator</name> ibidem, commento 2. De relativis autem secundum esse et secundum dici varie loquuntur doctores, quia…</p>
                        
                        <div>
                            <head>Opinio communis</head>
                            <p>…Quidam dicunt quod relativa secundum esse sunt illa que per se significant rem predicamenti relationis, ut pater et filius. Relativa vero secundum dici dicuntur illa que significant rem alterius predicamenti tamen per modum relationis, sicut scientia vel virtus.</p>
                        </div>
                        
                        <div>
                            <head><name>Aureolus</name> in I, distinctione 30, questione 2, articulo 1, propositione 2</head>
                            <p>Quidam vero dicunt quod relativa secundum esse sunt illa que dicuntur ad aliud mediante relatione reali vel rationis, sicut pater per paternitatem refertur ad filium. Secundum dici vero sunt illa que per se dicuntur ad alterum propter aliud quod absolute important absque omni respectu medio reali vel rationis, sicut rectitudo se ipsa est linee rectitudo. Et caro hoc ipsum quod est caro est alterius et humanitas sine respectu medio concipitur ut alterius. Sed isti modi dicendi non videntur sufficere non quidem primus, quia multa dicuntur relative et sunt relativa secundum dici que non includunt relationem. Scibile enim relative dicitur ad scientiam et universaliter mensura ad mensuratum, et tamen mensura non includit relationem, ut patet per <name>Philosophum</name> et <name>Commentatorem</name> ubi supra. </p>
                            <p>Nec secundus, quia quod non refertur ad aliud non est relativum, nec secundum esse, nec secundum dici, ergo relativum secundum dici non est illud quod per se dicitur ad alterum absque omni respectu medio reali vel rationis. Antecedens patet, quia quicquid dicitur relative refertur ad aliud, sed omne relativum tam secundum esse quam secundum dici dicitur relative, igitur omne tale refertur ad aliud. Consequentia probatur, quia omne quod refertur relatione refertur, igitur impossibile est aliquid referri absque omni respectu reali vel rationis. </p>
                            <p>Et videtur mihi quod relativa secundum esse sunt illa que dicuntur ad aliud per relationem que formaliter est in eis, sicut pater per paternitatem que formaliter est in eo dicitur ad filium, et duplum per duplicitatem dicitur ad dimidium. Relativa vero secundum dici sunt illa que dicuntur ad aliud non quidem per relationem que formaliter sit in eis, quia tunc essent relativa secundum esse, sed per relationem que formaliter est in alio, sicut scibile dicitur ad scientiam. Non quidem per relationem que sit formaliter in eo, sed per relationem que formaliter est in scientia, et ideo relativa secundum dici non sunt in predicamento relationis quamvis dicantur ad aliud, quia non dicuntur ad aliud relatione que formaliter sit in eis, sed relatione que formaliter est in alio et secundum illam omnia relativa secundum esse sunt relativa formaliter et omne relativum secundum dici est relativum denominative solum, sed non formaliter et econtra.</p>
                            <p>His premissis dico quod, licet creatura sit relativum secundum esse et referatur formaliter ad ipsum Deum, Deus tamen respectu creature non est relativum secundum esse, sed solum secundum dici, nec refertur formaliter ad ipsam, sed denominative tantum, et sic est intelligenda conclusio.</p>
                            <p>Quantum ad secundum, ex dictis <name>Philosophi</name> et <name>Commentatoris</name>, ostendo possibilitatem conclusionis. <name>Philosophus</name> enim V <title>Metaphysice</title>, capitulo de ad aliquid, ponens differentiam inter primos duos modos relativorum et tertium dicit quod omnia relativa primi et secundi modi referuntur ad invicem per relationes que formaliter sunt in ipsis. De relativis vero tertii modi non est sic, quia mensura non refertur ad mensuratum nec scibile ad scientiam per relationem aliquam que formaliter sit in ipsis, sed quia alia referuntur ad ipsa, unde sic inquit <name>Philosophus</name>: secundum igitur numerum et potentiam dicta ad aliquid sunt omnia ad aliquid eo illo quod ipsum, quod est alterius dicitur illud quod est, sed non eo quod ad aliud. Mensurabile vero et scibile eo quod aliud ipsum dicitur ad aliquid dictum et littera commenti que clarior est dicitur omnia, igitur relativa que dicuntur modo numeri, scilicet et potentie, sunt relativa, quia esse ipsorum dicitur ad aliquid et non quia aliud dicitur ad illa. Mensuratum autem et intellectum et scitum dicitur relativum, quia ad aliquid aliud; super quo verbo sic inquit <name>Commentator</name>: omnia relativa que sunt in numeris et in potentiis sunt relativa, quia essentia utriusque eorum collocatur in relatione eodem ordine, non quia alterum intrat in relatione per se et alterum non est in relatione per se, sed quia alterum 
                                <pb ed="#V" n="145-v"/>
                                <cb ed="#V" n="a"/>  
                                accidit ei, scilicet illud quod est relativum per se. Quod autem est de modo relativorum sicut intellectum et sicut sensatum dicitur esse relativum, quia illud quod dicitur esse relativum per suam substantiam accidit ei, ut quia intellectus est in sua substantia relativum accidit intellecto quod sit relativum, non quia relatio sit in substantia intellecta, sicut est in substantia intellectus. Et subdit: relatio igitur est duobus modis, scilicet aut relatio utriusque relativi, aut relatio in substantia alterius tantum et in altero propter illud. Hec <name>Commentator</name>.</p>
                            <p>Ex quibus omnibus evidenter apparet aliquid referri ad aliud realiter per relationem que non est formaliter in ipso, sed in eo ad quod refertur, sicut est de mensura et mensurato scibili et scientia et similibus, et per consequens possibile est Deum referri realiter ad creaturam per relationem que formaliter non est in eo, sed in creatura.</p>
                            <p>Forte dicetur quod mensura non refertur realiter ad mensuratum nec scibile ad scientiam, sed solum secundum rationem, et per consequens non sequitur ex his quod possibile sit Deum referri naturaliter ad creaturam. Hec tamen evasio est omnino impossibilis, licet sit multum communis, quia circumdata omni relatione rationis adhuc mensura relative ad mensuratum, quia mensura dicitur mensurati mensura. Et confirmatur, sicut patet per <name>Philosophum</name> et <name>Commentatorem</name>, mensura refertur ad mensuratum, quia mensuratum refertur ad mensuram, sed constat quod mensuratum refertur realiter ad mensuram non solum secundum rationem; igitur mensura realiter refertur ad mensuratum et non solum secundum rationem. Et similiter potest argui de scibili et scientia sensibili et sensu et similibus.</p>
                            <p>Forte dicetur ulterius quod quamvis ex istis satis ostendatur quod possibile sit Deum referri realiter ad creaturam per relationem que formaliter sit in creatura, tamen non ostenditur quod referatur eadem relatione qua creatura refertur ad ipsum, quia poterit referri quadam alia etiam existente formaliter in creatura.</p>
                            <p>Hec etiam evasio est omnino impossibilis sicut prima et eius impossibilitas patet ex tertia conclusione et est etiam contra mentem <name>Philosophi</name> et <name>Commentatoris</name>. Constat enim cuicumque philosopho quod nec <name>Aristoteles</name>, nec <name>Commentator</name> posuerunt in scientia duas relationes reales per quarum una scientia referatur ad scibile et per aliam scibile ad scientiam, nec unquam aliquis hoc dixit, et per consequens non solum sequitur ex dictis <name>Philosophi</name> et <name>Commentatoris</name> quod possibile sit sic Deum referri realiter ad creaturam per relationem que sit formaliter in creatura, sed etiam sequitur quod possibile sit Deum referri realiter ad creaturam relatione qua creatura refertur ad ipsum, et sic patet possibilitas conclusionis. </p>
                            <p>Quantum ad tertium deduco conclusionem assumptam primo sic: Deus refertur realiter ad creaturam, igitur relatione reali refertur ad ipsam. Patet consequentia, quia, iuxta doctrinam <name>Augustini</name> et etiam <name>Philosophi</name>, omne quod refertur, relatione refertur, et per consequens omne quod refertur realiter, relatione reali refertur. Tunc sic: Deus refertur ad creaturam relatione reali et non relatione reali que non sit in Deo, nec in creatura, ut patet ex questione precedenti, nec relatione reali que sit in Deo, ut patet ex duabus primis conclusionibus et etiam per <name>Magistrum</name> in littera, ut patet distinctione 30, capitulo penultimo, ubi expresse dicit quod appellatio qua creator relative dicitur ad creaturam relativa quidem est, sed nullam notat relationem que sit in creatore, igitur relatione reali que sit in creatura. Tunc sic: Deus refertur realiter ad creaturam relatione reali que sit in creatura et non alia relatione reali qua creatura refertur ad ipsum, ut patet ex precedenti conclusione, ergo eadem et sic intentum. </p>
                            <p>Secundo sic: Deus refertur ad creaturam sicut mensura ad mensuratum cum ipse sit mensura omnium entium, sed mensura refertur realiter ad mensuratum eadem relatione qua mensuratum refertur ad mensuram, ut patet per <name>Philosophum</name> et <name>Commentatorem</name> preallegatos, sequitur idem quod prius.</p>
                        </div>
                    </div>
                </div>
                
                <div type="articulus">
                    <head>Tertius et quartus articulus</head>
                    <p>Quantum ad tertium et quartum articulos contra conclusiones istas movenda et dissolvenda sunt dubia. Et primo contra primas duas conclusiones posset argui. Verum, quia supposito quod nomen relationis realis 
                        <pb ed="#V" n="145-v"/>
                        <cb ed="#V" n="b"/>  
                        importatur realis habitudo fundamenti ad terminum, prout ipsam describunt tam philosophi quam doctores. Conclusiones non debent theologis esse dubie, idcirco pertranseo pro nunc.</p>
                    
                    <div>
                        <head><name>Thomas Anglicus</name></head>
                        <p>Sed contra tertiam est quedam opinio que ponit Deum referri temporaliter ad creaturam relatione reali existente formaliter in creatura. Non tamen qua eadem creatura refertur ad ipsum, sed alia ita quod in creatura sint due relationes reales co-opposite, per quarum una creatura refertur realiter ad Deum, per alteram vero Deus ad creaturam. </p>
                        <p>Et pro ista opinione arguit directe et indirecte. Directe quidem sic: si Deus non posset referri realiter ad creaturam modo predicto vel hoc esset, quia talis relatio non posset denominare Deum, cum non sit formale in eo, vel quia denominaret formaliter creaturam cum ponatur formaliter in ipsa, vel quia duo respectus oppositi in eodem non possunt fundari. Hoc patet per sufficientem divisionem, sed nullum istorum obstat, quia secundum opinionem communem respectus agentis et patientis sunt duo respectus oppositi et utrumque est formaliter et subiective in passo, et tamen respectus agentis qui ponitur in passo sic denominat ipsum agens in ordine ad passum, quod non denominat formaliter passum.</p>
                        <p>Et confirmatur, quia non magis repugnat relatio Dei ipsi creature quam respectus agentis repugnat patienti. Hoc patet, quia non magis opponuntur relationes Dei et creature quam repsectus agentis et patientis, cum utrobique sit sola oppositio relativa. Sed non obstante huiusmodi repugnantia respectus agentis ponitur in passo et denominat agens, igitur et relatio Dei ad creaturam poterit poni in creatura et denominare Deum.</p>
                        <p>Confirmatur iterum, quia Deus cooperatur ad creaturam sicut agens ad patiens vel sicut movens ad mobile, sed respectus agentis et patientis sive motus et mobilis sunt in mobili, non in movente non obstante eorum oppositione, ut patet III <title>Physicorum</title>; igitur respectus Dei et creature erunt in creatura et non in Deo creante, etiam non obstante eorum oppositione.</p>
                        <p>Indirecte vero arguitur probando tres conclusiones. </p>
                        <p>Prima est quod Dei ad creaturam est aliqua relatio realis est. </p>
                        <p>Secunda est quod illa relatio non potest esse formaliter in Deo. </p>
                        <p>Tertia est quod illa relatio realis non est eadem cum relatione qua creatura refertur ad ipsum. </p>
                        <p>Ex ipsis infertur quod Deus referatur ad creaturam relatione reali existente formaliter in creatura, distincta tamen a relatione qua creatura refertur ad ipsum. Rationes tamen istarum conclusionum non adduco, quia duas primas conclusiones concedo et rationes probantes tertiam adducentur contra conclusionem quartam meam que directe opponitur ei. Restat igitur respondere ad ea que directe probant possibilitatem conclusionis.</p>
                    </div>
                    
                    <div>
                        <head>Ad rationes <name>Thome Anglici</name></head>
                        <p>Ad rationem igitur dico quod Deus non potest sic referri ad creaturam eo quod duo respectus oppositi saltem in creaturis non possunt in eodem fundari, ut patet ex deductione conclusionis mee. Et ad probationem quando dicitur quod respectus agentis et patientis sunt respectus oppositi et tamen fundantur in passo vel per respectus tales intelligunt actionem et passionem, vel relationes consequentes actionem et passionem sive potentiam activam et passivam. Si detur primum, potest responderi dupliciter. Primo quidem potest dici quod actio sumpta formaliter non est in patiente, sed in agente, quicquid senserit communis opinio. Et ista videtur intentio <name>Commentatoris</name> VIII <title>Metaphysice</title>, commento 50, ubi sic inquit: manifestum est quod actio manus est in manu, sicut calor est in igne et non sicut albatio in albato, sed constat quod calor est in igne formaliter et subiective, ergo etc. </p>
                        <p>Secundo potest dici si conceditur cum communi opinione, quia actio sit formaliter in passo, quia actio et passio non sunt respectus oppositi, sed quod secundum illam opinionem actio et passio sunt una res numero et nulla res opponitur realiter sibi ipsi. Si vero detur secundum, videlicet quod per respectus agentis et patientis intelligant relationes consequentes etc, nego 
                            <pb ed="#V" n="146-r"/>
                            <cb ed="#V" n="a"/> 
                            propositionem illam absolute, quia sive actio sit in passio, sive non. Adhuc relatio agentis ad patiens non est in patiente, sed in agente et illud est evidens, quia tales relationes pertinent ad secundum modum relativorum et in talibus relatio est in substantia utriusque relativi per <name>Philosophum</name> et <name>Commentatorem</name> V <title>Metaphysice</title> prellaegatos, unde, licet generatio actio et generatio passio in creaturis secundum communem opinionem ponantur in passio, tamen relatio paternitatis consequens generationem activam non ponitur in passio. Paternitas enim non est in Filio, sed in solo Patre, etiam secundum communem opinionem et ex his patet ad confirmationem.</p>
                    </div>
                    
                    <div>
                        <head><name>Bernardus de Senis</name>, distinctione 30, 1, questione 1, articulo 2</head>
                        <p>Contra quartam conclusionem arguitur multipliciter a diversis. Et primo quidam doctor noster arguit sic: si Deus referetur realiter ad creaturam eadem relatione qua creatura refertur ad ipsum, sequerentur quattuor inconvenientia. </p>
                        <p>Primum, quod idem esset subiectum et terminus respectu eiusdem relationis, quod patet esse falsum, quia cum subiectum relationis habeat oppositionem relativam ad terminum et econverso. Si idem esset subiectum et terminus respectu eiusdem relationis, idem haberet oppositionem ad se ipsum, quod est impossibile. Consequentia probatur, quia, si eadem est relatio qua creatura refertur ad Deum, ut subiectum qua Deus refertur ad creaturam, ut terminus infert necessario quod creatura sit subiectum illius relationis inquantum refertur ad ipsum Deum et quod ipsa eadem sit terminus eiusdem relationis inquantum Deus, secundum eandem relationem refertur ad ipsam. </p>
                        <p>Secundum inconveniens est quod eadem esset ratio dependendi et terminandi dependentiam, quod patet esse falsum. Et consequentia patet, nam sequitur necessario quod inquantum terminus dependeat, quia referre non est aliud nisi quoddam dependere dependentia relativa. </p>
                        <p>Tertium inconveniens est quod aliquid habebit formaliter esse relatum quod tamen non habet in se relationem formaliter, quod omnino videtur impossibile. Nam sicut nihil formaliter potest esse album nisi habeat in se formaliter albedinem, ita nihil videtur posse esse formaliter relatum nisi habeat in se formaliter relationem. Consequentia probatur, quia per me terminus relationis refertur, et per consequens habet formaliter esse relatum, quia nil aliud est referri quam formaliter esse relatum, et tamen constat quod non habet in se formaliter relationem inquantum terminus, quia tunc esset subiectum, quod est absurdum. Quartum inconveniens est quod una relatio dabit duo esse relata uni subiecto, quod omnino apparet impossibile. Eo quod esse cuiuscumque forme non multiplicatur nisi multiplicata forma vel subiecto; ubi ergo non est nisi una relatio et unum subiectum, ibi non potest esse nisi unum esse relatum. Consequentia probatur, quia relatio que est in creatura dabit sibi unum esse relatum in ratione subiecti et aliud in ratione termini, secundum opinionem quam sequor. Terminus, inquantum terminus, refertur, et per consequens idem subiectum per eandem relationem habebit duplex esse relatum.</p>
                    </div>
                    
                    <div>
                        <head><name>Franciscus de Marchia</name> distinctione 30, 1, questione 1, articulo 3</head>
                        <p>Ad idem quidam alii arguunt sic: illa que sunt alterius rationis non sunt eadem relatio numero, sed relatio dominii et servitutis sunt relationes alterius rationis seu speciei; igitur non sunt eadem relatio numero, nec specie, sed Deus refertur ad creaturam per relationem dominii et non per relationem servitutis, quia Deus dicitur dominus creature et non servus. Creatura autem refertur ad Deum per relationem servitutis. Dicitur enim serva et non domina Dei, ergo Deus non refertur ad creaturam eadem relatione numero qua creatura refertur ad ipsum, sed alia.</p>
                        <p>Preterea, creatura refertur ad Deum per servitutem, igitur, si Deus eadem relatione referetur ad ipsam denominative, tunc refertur per servitutem ad creaturam, sed illud quod est relativum ad alterum per servitutem est servum, quia servitus non dat nisi esse servum, sicut similitudo non dat nisi esse simile; ergo non eadem relatione Deus refertur ad creaturam, qua creatura refertur ad ipsum.</p>
                    </div>
                    
                    <div>
                        <head><name>Michael de Massa</name>, distinctione 30, 1, questione 1, articulo 2</head>
                        <p><pb ed="#V" n="146-r"/>
                            <cb ed="#V" n="b"/> 
                            Ad idem quidam alius doctor noster sic: qua ratione Deus realiter refertur ad creaturam per modum termini, pari ratione Pater, inquantum terminus filiationis, refertur per modum termini ad suum Filium et Filius, inquantum est terminus paternitatis, refertur realiter ad Patrem per modum termini. Tunc arguitur sic: aut ad hoc quod Pater dicatur realiter Pater sufficit quod sit terminus filiationis, aut preter hoc esse terminum filiationis requiritur relatio paternitatis opposita filiationi. Primum non potest dari, quia sic superfluet paternitas. Relinquitur ergo secundum, scilicet quod Pater esse terminum filiationis requiritur relatio paternitatis. Et simpliciter potest probari quod ad hoc quod Filius dicatur realiter Filius preter hoc quod est esse terminum paternitatis requiritur relatio filiationis, sed non minus opponitur relative esse dominum et esse servum quam esse Patrem et esse Filium; ergo ad esse dominum non sufficit esse terminum servitutis, sed preter hoc oportet ponere relationem dominii. Cum igitur Deus vere sit dominus creature, sequitur quod non solum sit terminus servitutis, sed sit dominus per relationem dominii oppositam ubicumque ponatur formaliter et subiective.</p>
                        <p>Preterea, supposito quod terminus relationis referatur realiter, licet sit abusiva locutio, adhuc non potest, inquantum est terminus, tendere in subiectum nisi conformiter ad tendentiam relationis. Hoc patet, quia alias duo extrema fundantia duas similitudines tenderent per illas, inquantum sunt termini, se invicem difformiter et dicerentur dissimilia inquantum sunt termini, sicut dicuntur similia inquantum sunt fundamenta, quod est inconveniens, sed impossibile est Deum tendere in creaturam conformiter ad relationem creature ad Deum, quia tunc Deus diceretur servus et productus, ergo impossibile est Deum referri per modum termini ad creaturam per illam eandem relationem per quam creatura refertur ad ipsum. Aliquas alias rationes adducit iste doctor quas dimitto coincidunt cum precedentibus.</p>
                    </div>
                    
                    <div>
                        <head><name>Scotus</name>, distinctione 30, prima questione</head>
                        <p>Sed quidam alius arguit sic: si Deus refertur etc, sequitur quod relatio esset in illo quo non est fundamentum. Fundamentum enim relationis qua Deus dicitur ad creaturam, si dicatur ad eam, non est in creatura, sed in Deo; igitur relatio non erit in creatura.</p>
                    </div>
                    
                    <div>
                        <head>Responsio ad rationes</head>
                        <p>Istis tamen et multis similibus non obstantibus adhuc videtur esse dicendum ut prius, quia in relativis tertii modi relatio tantum in altero extremorum et omnis relatio Dei ad creaturam est de tertio modo relativorum, nec motiva aliorum concludunt.</p>
                        <p>Ad primum igitur quando dicitur quod idem esset subiectum et terminus respectu eiusdem relationis, nego consequentiam et ad probationem quando dicitur quod creatura est subiectum illius relationis inquantum ipsa refertur ad Deum, concedo, sed, cum ulterius dicitur quod ipsa eadem creatura est terminus illius relationis inquantum Deus per illam refertur ad creaturam, nego, quia creatura non potest esse terminus alicuius relationis nisi illius per quam aliquid refertur ad ipsam secundum esse sive formaliter et modum subiecti, quod in proposito non est verum, quia Deus non est relativum secundum esse respectu creature, sed solum secundum dici, nec per illam relationem refertur ad ipsam sive per modum subiecti, sed tantum denominative, et per consequens per modum termini, ut patet ex dictis, unde, si ratio aliquid concluderet, probaret quod in relativis tertii modi relatio sit formaliter in utroque extremo, quod est contra <name>Philosophum</name> et <name>Commentatorem</name> expresse.</p>
                        <p>Ad secundum etiam nego consequentiam et ad probationem quando dicitur quod referre non est aliud quam dependere etc, licet illud posset in divinis negari, quia Pater in divinis vere et realiter refertur ad Filium et non dependet ab ipso, potest tamen propositio distingui, quia aliquid refertur ad aliud formaliter et per modum subiecti, aliquid vero denominative tantum et solum per modum termini, et tunc dico quod posito quod referri ad aliud formaliter per mo-
                            <pb ed="#V" n="146-v"/>
                            <cb ed="#V" n="a"/> 
                            -dum subiecti sit quoddam dependere. Referri tamen ad aliud tantum denominative et per modum termini non est dependere, sed dependentiam alterius terminare, et sic est in proposito, ut dictum est pluries.</p>
                        <p>Ad tertium etiam nego consequentiam et ad probationem quando dicitur quod terminus relationis habet formaliter esse relatum, patet ex dictis quod universaliter non est verum, quia in relativis tertii modi, licet unum extremorum habeat esse formaliter relatum, alterum vero non habet esse relatum formaliter, sed denominative tantum, quia non est relatum secundum esse, sed solum secundum dici, ut dictum est supra. Et quando dicitur quod nihil aliud est referri quam formaliter esse relatum, patet quod non est verum, quia in plus se habet referri quam formaliter esse relatum. Est enim commune ad esse formaliter et ad esse relatum denominative, ut dictum est pluries.</p>
                        <p>Ad quartum etiam nego, quia, licet sequatur ex conclusione mea quod una et eadem relatio det diversis duo esse relata, quia dat unum esse relatum fundamento, quod per ipsam refertur formaliter et aliud esse relatum termino qui ponitur referri per ipsam denominative, tamen non sequitur quod uni et eidem subiecto det duo esse relata sicut refertur.</p>
                        <p>Et ad probationem quando dicitur quod relatio que est in creatura dat sibi unum esse relatum in ratione subiecti, concedo, sed quando ulterius dicitur quod dabit sibi aliud esse relatum in ratione termini, nego, quia relatio non dat esse relatum in ratione termini nisi termino relationis et, sicut patet ex solutione prime rationis, creatura non potest esse terminus alicuius relationis nisi illius per quam aliquid aliud refertur ad ipsam formaliter et per modum subiecti.</p>
                        <p>Ad quintam concedo primam deductionem, sed, cum infertur quod Deus refertur per relationem ad creaturam dominii, nego, quia non refertur per relationem dominii existente in Deo, nec in creatura, ut patet ex dictis, sed per solam relationem servitutis que formaliter est in creatura. Et quando dicitur quod Deus est dominus creature, non servus, creatura non est serva, non domina Dei. Verum est, sed ex hoc non sequitur quod Deus referatur ad creaturam per relationem dominii. Sufficit enim quod creatura per relationem servitutis referatur ad Deum per modum fundamenti sive formaliter, Deus autem ad ipsam per modum termini et denominative tantum.</p>
                        <p>Ratio huius est, quia relatio denominat terminum tali denominatione quali denominaret ipsum co-opposita relatio et, si esset formaliter in eo et quod hoc sit possibile, patet in simili. Videmus enim quod oculus dicitur formaliter videns visione que formaliter est in eo. Color vero dicitur visus et non videns, igitur non semper formaliter similiter denominat fundamentum et terminum.</p>
                        <p>Ad sextum dico quod illud quod est relatum ad alterum formaliter per servitutem et per modum fundamenti est servum, et ideo creatura est secundum illud autem quod est relativum per servitutem solum denominative et per modum termini non est servum, ut patet ex dictis.</p>
                        <p>Ad septimum concedo quod Pater, inquantum est terminus filiationis, refertur per filiationem ad Filium non quidem formaliter, sed denominative solum. Et quando dicitur ulterius quod vel ad hoc quod Pater dicatur realiter Pater sufficit quod sit terminus filiationis etc, dico quod ad hoc quod Pater dicatur Pater denominative et sit relativum secundum dici, sufficit quod sit terminus filiationis. Sed ad hoc quod Pater dicatur formaliter Pater et sit relativum secundum esse, non sufficit hoc, sed requiritur relatio paternitatis, et sic suo modo dicendum est in proposito. </p>
                        <p>Ad octavum patet quid dicendum ex solutione quinti, quia relatio denominat terminum consimili denominatione qua denominaret cum eo opposita relatio si esset formaliter in eo. Nec propter hoc oportet quod extrema fundantia duas similitudines dicantur dissimilia, quia dissimilitudo non est co-opposita relatio similitudini. Non enim opponitur ei relative, sed contrarie.</p>
                        <p>Ad nonum nego consequentiam. Nec probatio valet, immo procedit ex falsa imaginatione. Imaginatur enim quod Deus referatur ad creaturam relatione dominii cuius fundamentum non potest esse in creatura, quod non est verum. Non enim refertur relatione dominii, sed relatione servitutis. Fundamentum 
                            <pb ed="#V" n="146-v"/>
                            <cb ed="#V" n="b"/>  
                            autem huius relationis non est in Deo sed in creatura, et ideo ratio nulla.</p>
                    </div>
                    
                    <div>
                        <head>Ad rationes principales</head>
                        <p>Ad primum nego antecedens quantum ad secundam partem qua Deus non refertur realiter ad creaturam relatione reali que sit in creatura. Et ad probationem concedo quod nulla relatio denominat aliquid intrinsece et per modum subiecti denominatione opposita formaliter sue proprie denominationi formali. Aliqua tamen potest sic denominare aliquid extrinsece et per modum terminis. Ratio huius est, quia relatio denominat extrinsece terminum tali denominatione quali denominaret ipsum intrinsece co-opposita relatio si esset formaliter in eo, ut dictum est supra.</p>
                        <p>Ad secundam concedo illam esse intentionem <name>beati Augustini</name> et <name>Magistri</name>, ut patet ex dictis supra.</p>
                    </div>
                </div>
            </div>
        </body>
    </text>
</TEI>
Alphonsus Toletanus Vargas - Liber I, distinctiones 28, 29, 30, quaestio 3 - THESIS Digital Text Library

Alphonsus Toletanus Vargas - Liber I, distinctiones 28, 29, 30, quaestio 3 [atv-l1d28per30q3.xml] text

Alphonsus Toletanus Vargas - Liber I, distinctiones 28, 29, 30, quaestio 3 [atv-l1d28per30q3.xml]
text
