Alphonsus Toletanus Vargas - Liber I, Distinctio 3, Quaestio 2

Alphonsus Toletanus Vargas - Liber I, Distinctio 3, Quaestio 2 [atv-l1d3q2.xml]
text

<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<?xml-model href="https://raw.githubusercontent.com/lombardpress/lombardpress-schema/master/src/out/critical.rng" type="application/xml" schematypens="http://relaxng.org/ns/structure/1.0"?>
<?xml-model href="https://raw.githubusercontent.com/lombardpress/lombardpress-schema/master/src/out/critical.rng" type="application/xml" schematypens="http://purl.oclc.org/dsdl/schematron"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xmlns:xi="http://www.w3.org/2001/XInclude">
	<teiHeader>
		<fileDesc>
			<titleStmt>
				<title>Liber I, Distinctio 3, Quaestio 2</title>
				<author>Alphonsus Toletanus Vargas</author>
				<editor>Luciana Cioca</editor>
				<respStmt>
					<name>Jeffrey C. Witt</name>
					<resp>TEI Encoder</resp>
				</respStmt>
			</titleStmt>
			<editionStmt>
				<edition n="0.0.0-dev">
					<date when="2016-09-01">September 01, 2016</date>
				</edition>
			</editionStmt>
			<publicationStmt>
				<authority>
					<ref target="http://www.thesis-project.ro/">ERC-THESIS project n° 313339</ref>
				</authority>
				<availability status="free">
					<p>Published under a <ref target="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0">Creative Commons Attribution 4.0 International</ref></p>
				</availability>
			</publicationStmt>
			<sourceDesc>
				<listWit>
					<witness xml:id="V" n="Venice1490">Venice1490</witness>
				</listWit>
			</sourceDesc>
		</fileDesc>
		<encodingDesc>
			<variantEncoding method="parallel-segmentation" location="internal"/>
			<schemaRef n="lbp-critical-1.0.0" url="https://raw.githubusercontent.com/lombardpress/lombardpress-schema/master/src/out/critical.rng"> </schemaRef>
			<editorialDecl>
				<p>Encoding of this text has followed the recommendations of the LombardPress 1.0.0
					guidelines for a critical edition</p>
			</editorialDecl>
		</encodingDesc>
		<revisionDesc status="draft">
			<listChange>
				<change when="2016-09-02" who="#JW" status="draft" n="0.0.0">
					<p>Created file for the first time.</p>
				</change>
			</listChange>
		</revisionDesc>
	</teiHeader>
	<text xml:lang="la">
		<front>
			<div xml:id="includeList">
				<xi:include
					href="https://bitbucket.org/lombardpress/lombardpress-lists/raw/master/workscited.xml"
					xpointer="worksCited"/>
				<xi:include
					href="https://bitbucket.org/lombardpress/lombardpress-lists/raw/master/Prosopography.xml"
					xpointer="prosopography"/>
			</div>
			<div xml:id="starts-on">
				<pb ed="#V" n="79-r"/>
				<cb ed="#V" n="a"/>
			</div>
		</front>
		<body>
			<div xml:id="atv-l1d3q2">
				<head>Liber I, Distinctio 3, Quaestio 2</head>
				<p>Secundo quero: utrum quelibet pars imaginis create sit totalis causa effectiva sui actus. </p>
				<div type="rationes-principales">
					<p>Et videtur primo quod non, quia intellectus creatus non est nota, quia intellectus est
						pars imaginis create, ut patet ex questione precedenti. Antecedens probatur, quia, sicut
						se habet sensus ad sensibile totalis causa effectiva sui actus, igitur nec quelibet pars
						etc. Consequentia est nota, actum sentiendi sic se habet intellectus ad intelligibile et
						ad actum intelligendi, ut patet per <name ref="#Aristotle">Philosophum</name> II et III <title ref="#deAnima">De
							anima</title>, sed sensus non est totalis causa effectiva actus sentiendi, ut patet in
						eodem secundo; ergo etc. </p>
					<p>Contra: intellectus et voluntas que sunt partes imaginis create non minus causant
						effective actus suos quam potentie inferioris. Hoc patet, quia esse causam dicit
						perfectionem, et per consequens potentie perfectiori debet magis competere sed causant
						etc; igitur etc. Probatur minor, quia potentia generativa motiva et calefactiva sunt
						cause totales suorum actuum, ergo.</p>
				</div>
				<div>
					<head>Divisio quaestionis</head>
					<p>Respondeo. In ista questione erunt quattuor articuli, quia primo ponam aliquas
						distinctiones, secundo conclusiones. Tertio movebo dubia et quarto respondebo.</p>
				</div>
				<div type="articulus">
					<head>Articulus primus</head>

					<p>Quantum ad primum intelligendo questionem de intellectu et voluntate que sunt partes
						imaginis create, ut patet in questione precedenti, distinguo primo cum
							<name ref="#Aristotle">Philosopho</name> III <title ref="#deAnima">De anima</title>, de intellectu possibile et agente
						et suppono iuxta communiorem doctrinam quod intellectus agens et possibilis realiter
						distinguuntur, cuius ratio ad presens potest esse, quia intellectus possibilis nullam
						operationem habet previam intellectioni, cum nihil sit eorum que sunt ante intelligere,
						ut patet III <title ref="#deAnima">De anima</title>, sed intellectus agens habet aliquam operationem
						previam intellectioni, ut patet ibidem, igitur intellectus agens non est possibilis, nec
						econverso.</p>
					<p>Secundo distinguo de actu intelligendi, quia quidam est naturalis respectu cuius
						intellectus possibilis est in potentia naturali, quidam supernaturalis respectu cuius
						intellectus possibilis est in potentia obedibili. Primus cuasatur a causa naturali
						quecumque sit illa, secundus a supernaturali. Et similiter potest distingui de actu
						voluntatis. Et intelligo questionem de actu naturali intellectus et voluntatis, non de
						supernaturali, quia cognitio et fruitio beatifica que sunt actus supernaturales
						intellectus voluntatis non sunt ab eis active totaliter, nec partialiter, sed a solo
						Deo, sicut fuit ostensum distinctione prima. Et hec de primo.</p>
				</div>
				<div type="articulus">
					<head>Articulus secundus</head>

					<p>Quantum ad secundum articulum, quia conformiter videtur mi-
						
						<pb ed="#V" n="79-r"/>
						<cb ed="#V" n="b"/>
						
						-hi dicendum de
						intellectu et voluntate, pono quattuor conclusiones de intellectu, ex quibus inferam
						correlarie quattuor alias de voluntate. </p>
					<div>
						<head><supplied>Conclusio prima</supplied></head>

						<p>Est igitur prima conclusio quod intellectus agens est aliquid anime. </p>
						<p>Probatur primo sic: intellectus agens non est aliquid anime, igitur homo non potest
							naturaliter intelligere cum voluerit, cuius oppositum docet experientia et
								<name ref="#Aristotle">Aristoteles</name> II <title ref="#deAnima">De anima</title>. Consequentia probatur, quia
							homo non potest naturaliter aliquid intelligere nisi previa operatione intellectus
							agentis, igitur, si eius operatio non est in potestate voluntatis nec intellectio, sed
							supposito quod non sit aliquid anime eius, operatio non est in potestate voluntatis,
							ut patet; ergo etc.</p>
						<p>Preterea, omne principium naturale universaliter requisitum ad propriam operationem
							hominis inquantum homo est aliquid in homine. Intellectus agens est huiusmodi; ergo.
							Maior patet, quia stante generali influentia Dei potest huiusmodi in suam propriam
							operationem circumscripto omni eo quod non est ipse, nec aliquid eius. Minor probatur,
							quia secundum <name ref="#Aristotle">Aristotelem</name> X <title ref="#Ethics">Ethicorum</title>, 
							<quote>intelligere est
							propria operatio hominis</quote> 
							inquantum homo, sed intellectus agens univeraliter
							requiritus ad intellectionem sicut eius naturale principium, ut patet III <title ref="#deAnima">De
								anima</title>; igitur etc.</p>
						<p>Preterea, si intellectus agens non esset aliquid anime, vel non esset dare
							intellectum agentem, vel esset scientia Dei, ut videtur quibusdam, vel esset aliqua
							substantia separata a nobis quantum ad esse virtute cuius sit intellectualis operatio,
							vel secundum quandam unionem ipsius ad nos sicut posuit <name>Alexander</name> et
								<name ref="#Averroes">Averrois</name>, vel per influxum formarum intelligibilium in nos sicut posuit
								<name ref="#Avicenna">Avicenna</name>.</p>
						<p>Primum est contra <name ref="#Aristotle">Philosophum</name> III <title ref="#deAnima">De anima</title> qui dividit
							intellectum in possibilem et agentem, ut dictum est supra. Et confirmatur primo, quia
							res inferioris ordinis vel nullo modo agunt in res superioris ordinis, vel, si agunt,
							agunt virtute alicuius superioris, sed intellectus et omne que pertinent ad ipsum sunt
							res superioris ordinis, cum sint spritualia et obiecta particularia sunt inferioris
							ordinis cum sint corporalia, igitur vel obiecta particularia nullo modo causant actum
							intelligendi in intellectu, vel causant virtute alicuius superioris. Si detur primum,
							habetur intentum, quia oportet dare aliquid superioris ordinis quod causet actum
							intelligendi et illud voco intellectum agentem. Si detur secundum, idem sequitur; ergo
							etc. </p>
						<p>Secundo, quia omnis operatio mentalis est a principio vitali, non solum receptive,
							sed etiam effective totaliter vel saltem partialiter, aliter effectus esset nobilior
							totali causa effectiva, quod non est verum, sed intelligere est operatio talis, ergo
							oportet quod habeat aliquam causam vitalem, saltem partialiter, et hanc voco
							intellectum agentem. Secundum etiam dari non potest, quia vel scientia Dei dicitur
							intellectus agens, quia dat rebus naturam et virtutem movendi intellectum possibilem,
							vel quia dat eis aliquam aliam virtutem specialem. Primum dari non potest, quia pari
							ratione scientia Dei diceretur intellectus possibilis, quia dat ei naturam et virtutem
							intelligendi et recipiendi actum intelligendi quod est inconveniens, nec secundum,
							quia sic opinantes nullam talem virtutem assignant, tum quia per talem nulla res
							moveret intellectum ad intelligendum.</p>
						<p>Et confirmatur, quia vel obiecta particularia habent a scientia Dei influentiam
							aliquam specialem, vel solum generalem. Non specialem, quia nullam talem assignant. Si
							solum generalem, pari ratione dicetur quod potentia Dei est calefactiva, quia dat igni
							potentiam calefaciendi, et sic de omni potentia activa, quod est absurdum.</p>
						<p>Preterea, intellectus agens non est maioris ambitus quam possibilis, igitur non est
							scientia Dei. Antecedens est <name ref="#Aristotle">Philosophi</name> III <title ref="#deAnima">De anima</title>,
							dicens quod “sicut intellectus agens est omnia facere, ita possibilis omnia
							fieri”.</p>
						<p>Et confirmatur, quia aliter potentie active intellectus agentis non corresponderet in
							natura potentia passiva vel econtra, quorum quodlibet est inconveniens et contra
								<name ref="#Aristotle">Philosophum</name>, ibidem. Consequentia probatur, quia scientia Dei est
							intellectus divinus qui in infi-
							
							<pb ed="#V" n="79-v"/>
							<cb ed="#V" n="a"/>
							
							-nitum 
							excedit intellectum possibilem in nobis;
							ergo etc.</p>
						<p>Nec potest ulterius dari tertium, quia talis unio illius intellectus ad nos vel
							influxus ipsius in nos qualem posuerunt philosophi non consonat sane doctrine; ergo
							etc.</p>
						<p>Pro ista conclusione est <ref>articulus parisiensis 28</ref>, ubi dicitur quod intellectus agens
							non copuletur nostro possibili et quod intellectus possibilis non uniatur nobis
							secundum substantiam error. Hec est etiam expressa sententia <name ref="#Aristotle">Philosophi</name>
							III <title ref="#deAnima">De anima</title>, ubi postquam ostendit quod in omni natura in qua est dare
							aliquid quod est omnia fieri est dare aliquid quod est omnia facere, concludit quod
							necesse est in anima has esse differentias, sed certum est quod iste due differentie
							non essent in anima si intellectus agens non esset aliquid anime, ergo etc. </p>
						<p>Ex ista conclusione et presertim ex deductione <name ref="#Aristotle">Aristotelis</name> infero
							correlarie quod in natura rationali creata est dare voluntatem possibilem et agentem
							sicut et intellectum. Deductio videtur mihi satis clara, quia ratio
								<name ref="#Aristotle">Aristotelis</name> non minus probat hoc de voluntate quam de intellectu. Arguo
							enim sicut et ipse in omni natura in qua est dare unum quod est omnia fieri est dare
							unum quod est omnia facere, sed in natura rationali creata est dare voluntatem
							possibilem que est omnia fieri, igitur in ipsa est dare voluntatem agentem que est
							omnia facere. Maior est <name ref="#Aristotle">Philosophi</name> et minor est vera; igitur etc. Et
							confirmatur, quia quicquid dicatur ad istam rationem dicetur ad rationem
								<name ref="#Aristotle">Philosophi</name>, cum minor sit ita vera de voluntate sicut de intellectu,
							igitur vel ratio <name ref="#Aristotle">Aristotelis</name> non concludit, vel, si illa concludit, et
							ista.</p>
						<p>Preterea, potentia equalis ambitus obiective et eiusdem immaterialitatis subiective,
							quarum una est perfectior altera, si minus perfecta, habet virtutem agentem sui
							generis et magis perfecta. Hoc patet, quia posse agere dicit perfectionem, sed
							intellectus et voluntas in creaturis sunt equalis ambitus obiective, ut patet per
								<ref><name ref="#Augustine">beatum Augustinum</name>, X <title ref="#deTrinitate">De Trinitate</title>, capitulo 11,</ref> et
							eiusdem immaterialitatis subiective, quia sunt eiusdem subiecti primi et voluntas est
							perfectior intellectu, ut patet ex questione precedenti, et intellectus habet virtutem
							agentem sui generis ex conclusione statim deducta, igitur etc., voluntas.</p>
					</div>
					<div>

						<head><supplied>Conclusio secunda</supplied></head>

						<p>Secunda conclusio principalis est quod obiectum naturaliter conceptibile non est
							totalis causa effectiva, nec partialis actus intelligendi. </p>
						<p>Probatur primo sic: obiectum naturaliter sensibile non est totalis causa effectiva,
							nec partialis actus sentiendi, igitur obiectum naturaliter intelligibile non est
							totalis causa effectiva, nec partialis actus intelligendi. Consequentia est nota et
							antecedens est <ref><name ref="#Augustine">beati Augustini</name> XII <title>Super Genesim ad
								Litteram</title>, capitulo 29,</ref> ubi sic inquit: 
							<quote>nec sanum putandum est facere quod
							corpus in spiritu tanquam corpus corpori factibili mere vite subditur. Omni enim modo
							prestantior est qui facit ea re de qua aliquid facit, nec ullo modo spiritu
							prestantius est corpus</quote>. 
							Et subdit immediate ad propositum: <quote>quamvis enim prius
							videamus aliquod corpus quod antea non videramus atque inde incipiat imago eius esse
							in spiritu nostro, tamen eandem eius imaginem non corpus in spiritu, sed ipse spiritus
							in se ipso facit sterilitatem numerali</quote>. 
							Et loquitur ad litteram de imagine que est
							visio; ergo etc.</p>
						<p>Et consimilem sententiam ponit in <ref>VI <title>Musice</title></ref> satis circa principium,
							ubi sic ait: <quote>diligenter considerandum utrum revera nihil aliud sit quod dicitur
							audire, nihil aliud a corpore in anima fieri, sed absurdum est fabricatori corpori
							subiecta est materiam quo quomodo animam subdetur. Nunquam enim est anima corpore
							deterior et omnis materia fabricatore deterior. Nullo ergo modo anima fabricatori
							corpori subiecta est materies. Esset autem, si aliquos in ea numeros corpus operatur</quote>.
							Hec <name>Augustinus</name>. Et modicum infra prosequens materiam istam subdit: <quote>et ut
							longum faciam, videtur mihi anima cum sentit in corpore, non ab illo aliquid pati, sed
							in eius passionibus attentius agere</quote>. 
							Et quibusdam interpositis concludit: 
							<quote>cum autem
							anima ab operationibus suis aliquid patitur, a se ipsa patitur non a corpore</quote>. 
							Et hec
							est ratio potissima que me movet 
							
							<pb ed="#V" n="79-v"/>
							<cb ed="#V" n="b"/>
							
							ad tenendum conclusionem istam propter dicta
								<name ref="#Augustine">beati Augustini</name>. </p>
						<p>Secundo potest sic argui: illud cui accidit ad hoc quod intelligatur ab intellectu
							esse in actu, vel in potentia non est totalis causa effectiva nec partialis actus
							intelligendi, sed obiecto naturaliter conceptibili accidit etc; igitur etc. Maior
							patet ratione et auctoritate ratione quidem, quia quod omnipotentia non potest esse
							causa effectiva actus realis in actu auctoritate, quia causa in actu et effectus in
							actu simul sunt et non sunt, <ref>V <title ref="#Metaphysics">Metaphysica</title></ref>, igitur illud cui accidit
							esse in actu non est causa effectiva actus realis in actu. Minor patet, quia non solum
							intelligitur ens in actu, sed ens in potentia et econtra; igitur etc.</p>
						<p>Tertio sic: illud cui accidit esse absolutum vel respectivum et intelligatur ab
							intellectu non est totalis causa effectiva, nec partialis actus intelligendi obiecto
							naturaliter conceptibile accidit etc; igitur etc. Maior patet, quia respectus non est
							per se principium, nec terminus actionis, <ref>V <title ref="#Physics">Physicorum</title></ref>. Minor probatur
							ut prius, quia et absolutum et respectivum intelliguntur ab intellectu; ergo etc.</p>
						<p>Quarto sic: illud cui accidit quod sit ens reale vel rationis non est totalis causa
							effectiva, nec partialis actus intelligendi. Hoc patet, quia causa actus realis
							necessario est realis, sed obiecto naturaliter conceptibili accidit quod sit reale vel
							rationis, quia non solum intelligitur ens reale, sed etiam rationis; ergo etc.</p>
						<p>Ex ista conclusione infero correlarie quod obiectum voluntatis non est totalis causa
							effectiva, nec partialis actus volendi. Deductio est satis nota, quia obiectum
							voluntatis non magis causat actum volendi quam obiectum intellectus actum intelligendi
							et potest deduci per easdem rationes. </p>
						<p>Illis tamen dimissis confirmo conclusionem per rationes speciales, et quia conclusio
							habet duas partes, primo probo primam, videlicet quod obiectum non sit totalis causa
							etc. Et arguo sic: omnes actus volendi et nolendi ad quos voluntas est in potentia
							naturali sunt in potestate voluntatis, ergo nullus talis causatur totaliter ab
							obiecto. Antecedens patet, quia secundum <ref><name ref="#Augustine">beatum Augustinum</name> I
								<title ref="#Retractationum">Retractationum</title>, capitulo 9</ref>: 
							<quote>nihil tam in potestate voluntatis quam
							ipsa voluntas</quote>, 
							quod necessario intelligitur de actu, non de potentia. Consequentia
							probatur, quia, si actus qui est in potestate voluntatis causatur totaliter ab obiecto
							vel actio, talis obiecti est in potestate voluntatis, vel non. Si non, igitur nec
							actus est in potestate voluntatis, quia in cuius potestate non est antecedens, nec
							consequens, quod de necessitate sequitur ad antecedens, sed, si agens agit patiens
							necessario patitur, igitur in cuius potestate non est actio agentis, nec passio
							patientis. Si sic, igitur tale obiectum non poterit agere nisi voluntas velit ipsum
							agere. Tunc quero vel actus ille volendi quo voluntas vult ipsum agere est effective
							ab obiecto, vel a voluntate, vel ab alio. Non ab obiecto, quia talis actus est prior
							actione obiecti et nullus effectus est prior actione per quam producitur si a
							voluntate, pari ratione et alius quicumque erit a voluntate, cum non minus sit
							quilibet aliorum in potestate voluntatis. Quo posito sequitur quod nullus sit
							totaliter ab obiecto, quod est intentum. Si ab alio queram sicut prius vel actio
							illius est in potestate voluntatis, vel non. Si non, actus non erit in potestate
							voluntatis, nec per consequens per ipsum erit aliquid in eius potestate. Si sic,
							revertetur questio et proceditur in infinitum, sed talis processus est vitandus
							standum. Est igitur in primo. Et confirmatur, quia accipio primum actum qui est in
							potestate voluntatis et vocetur <c>a</c> et peto pari ratione et alius quicumque, ut
							patet ex supradictis, et per consequens nullus erit totaliter ab obiecto, quod est
							propositum. 
							
							<pb ed="#V" n="80-r"/>
							<cb ed="#V" n="a"/>
							
							Si non, vel est ab aliquo cuius actio est in potestate voluntatis
							ex deductione precedenti, et per consequens primus actus qui est in potestate
							voluntatis non est in potestate voluntatis, quod est contradictio. Si sic, vel eius
							actio est in potestate voluntatis per istum actum <c>a</c> sic quod per eum voluntas
							vult illud agere, vel per alium. Non per istum, quia iste est posterior actione
							agentis, cum sit eius effectus. Prius autem non est in potestate posterioris si per
							alium, vel ille erit prior actu <c>a</c>, vel non. Si non, adhuc per ipsum actus
							illius agentis non erit in potestate voluntatis, cum ponatur posterior ipsa. Si sic,
							vel talis actus est in potestate voluntatis, vel non. Si non, per ipsum nihil erit in
							potestate voluntatis. Si sic, igitur actus <c>a</c> non est primus actus qui est in
							potestate voluntatis, cuius oppositum est assumptum. Patet igitur prima pars
							conclusionis. </p>
						<p>Secundam vero, videlicet quod obiectum non sit causa partialis etc, deduco sic:
							aliquis actus voluntatis non causatur ab obiecto partialiter, igitur nullus.
							Consequentia est mihi evidens, quia non est maior necessitas quod unus actus
							voluntatis causetur partialiter ab obiecti quam alius. Antecedens probatur, quia actus
							volendi aliquam rem propter malitiam eius non causatur ab obiecto, quod est malum
							totaliter vel partialiter. Hoc patet, quia malum solum habet rationem privativam, cum
							non sit nisi privatio boni. Privatio autem nihil est, sicut expresse demonstrat
							<ref>
								<name ref="#Anselm">Anselmus</name> 
								<title ref="#deConceptuVirginali">De conceptu virginis</title>, capitulo 5
							</ref> 
							et 
							<ref>
								<title>De casu diaboli</title>, 
								capitulis 11 et 12
							</ref>. 
							Nihil autem non est totalis causa effectiva, nec partialis actus
							realis.</p>
					</div>
					<div>
						<head><supplied>Conclusio tertia</supplied></head>
						<p>Tertia conclusio principalis est quod intellectus possibilis non est totalis causa
							effectiva, nec partialis actus intelligendi. </p>
						<p>Ista conclusio probatur communiter primo sic: si intellectus possibilis esset totalis
							causa effectiva vel partialis actus intelligendi, unum et idem secundum idem et
							respectu eiusdem esset in actu et in potentia quod rationi repugnat; et probatur
							consequentia, quia, ut causaret actum, esset in actu et, ut reciperet ipsum, esset in
							potentia, cum agens sit tale in actu quale patiens in potentia, 
							<ref>III
								<name ref="#Physics">Physicorum</name>
							</ref> 
							et 
							<ref>
								I <title ref="#OnGeneration">De generatione</title>
							</ref>; 
							igitur etc.</p>
						<p>Secundo sic: si intellectus possibilis esset etc. eiusdem ad se ipsum, esset relatio
							realis. Consequens est impossibile, igitur et antecedens. Consequentia patet, quia
							activi ad passivum est relatio realis, 
							<ref>
								V <title ref="#Metaphysics">Metaphysice</title>
							</ref>. 
							Falsitas
							consequentis probatur, quia realiter relativa sunt realiter opposita, sed eiusdem ad
							se ipsum non est realis oppositio, igitur nec realis relatio.</p>
						<!-- review paragraph and div division -->
						<p>Sed ad istas rationes quidam doctor.</p>
						<div>
							<head><name>Scotus</name> in I, distinctione 3, parte 3, questione 2, articulo ultimo
								respondet.</head>
							<p>Ad primam, quod non est aliquod inconveniens quod unum et idem respectu eiusdem sit
								in actu virtuali et in potentia formali, quia non eodem modo est in actu et in
								potentia, et ideo quod idem sit virtualiter tale in actu et formaliter tale in
								potentia, nulla est contradictio. Poterit igitur intellectus possibilis esse in actu
								virtuali et in potentia formali, et per consequens se reducere ad actum formalem
								sine contradictione.</p>
							<p>Ad secundum dicit quod alique relationes opposite sunt incompossibiles in eadem
								natura, alique in eodem supposito, alique nec in eodem supposito, nec in eadem
								natura, unde ex ratione relationum in communi non potest concludi repugnantia earum
								in eodem. Exemplum primi: causa et causatum in eadem natura et in eodem supposito
								repugnant, aliter idem dependeret a se ipso sine sui divisione. Exemplum secundi
								producens et productum non repugnant in eadem natura, ubi natura potest communicare
								sine sui divisione, sicut patet in natura divina. Repugnat tamen in eodem supposito.
								Exemplum tertii movens motum nec in eadem natura, nec in eodem supposito repugnant,
								quia hic non ponitur dependentia essentialis qualem ponunt relationes cause et
								causati, nec ponitur ibi quod idem sit antequam sit, quod videtur ponere relatio
								producentis et producti, sed tantum ponitur hic quod idem dependeat a se quantum ad
								actum accidentalem quem recipit ab eo. Incompossibilitatem igitur aliquarum
								relationum oportet reducere ad aliquam incompossibilitatem priorem et, ubi illa
								prior non invenitur, nec ista concludetur ibi, et sic est in proposito. Et declarat
								ulterius ista responsio quod, sicut 
								
								<pb ed="#V" n="80-r"/>
								<cb ed="#V" n="b"/>
								
								ille relationes producentis et producti
								que sunt repugnantes in eodem supposito possunt fundari in eadem natura illimitata
								sicut in essentia divina, ita ille relationes moventis et moti que multo minorem
								habent repugnantiam possunt fundari in eadem natura aliqualiter illimitata. Quicquid
								autem est in potentia formali ad aliquem actum et cum hoc habet actualitatem
								virtualiter respectu illius, sicut est cum idem movet se aliqualiter illimitatum,
								quia potentia non est tantum capax illius perfectionis, sed etiam causans eam,
								igitur ibi propter aliqualem illimitationem bene compatiuntur se iste relationes
								opposite.</p>
						</div>
						<div>
							<head>Contra <name>Scotum</name></head>

							<p>Iste tamen solutiones non videntur mihi sufficere. Non quidem primo, quia, si idem
								secundum idem et respectu eiusdem potest esse in actu virtuali et in potentia
								formali, idem secundum idem potest agere in se ipsum et pati a se ipso, cuius
								oppositum <name ref="#Averroes">Commentator</name> reputat per se notum IX
									<title>Metaphysice</title>, commento 2, ubi sic inquit: 
								<quote>potentia agens est illud
								quod est principium transmutationis in aliud, secundum quod est aliud, non in se,
								cum sit manifestum quod nihil agit in se ipsum</quote>. 
								Potentia vero passiva est illud
								quod recipit transmutationem in se ex alio, secundum quod est aliud, etiam cum sit
								manifestum, quod nihil patiatur a se ipso. Et confirmatur, quia
									<name ref="#Aristotle">Aristoteles</name> V <title ref="#Metaphysics">Metaphysica</title> diffiniens potentiam activam
								et passivam absolute, ut dicuntur de formali et virtuali, cum loquatur de potentia,
								prout sequitur naturam entis inquantum ens sub quo continetur actus formalis et
								virtualis et potentia similiter dicit quod potentia activa est principium
								transmutandi aliud secundum aliud et potentia passiva principium transmutandi ab
								alio secundum aliud, cum igitur nihil sit aliud a se ipso, nihil potest esse
								secundum idem et respectu eiusdem in actu virtuali et in potentia formali.</p>
							<p>Preterea, si aliqua una res possit esse in actu virtuali et potentia formali
								respectu eiusdem, aliqua res posset agere in se ipsa formam quam non habet.
								Consequentia est nota et consequens est contra <ref><name ref="#Augustine">beatum Augustinum</name>
								expresse II <title ref="#DeLiberoArbitrio">De libero arbitrio</title>, capitulo 3</ref>, ubi sic inquit: 
								<quote>nulla
								res se ipsam formare potest, quia nulla res potest dare sibi quod non habet, et
								utique ut habeat formam, formatur aliquid. Quapropter quelibet res si quam habet
								formam, non eius opus est accipere quod habet. Si quam vero formam non habet, non
								potest a se accipere quod non habet. Nulla igitur res, ut dixi, formare se potest</quote>.
								Hec <name ref="#Augustine">Augustinus</name>. Et ista ratio potissime movet me ad impugnandum
								solutionem istam et tenendum conclusionem principalem propter dicta <title ref="#Augustine">beati
									Augustini</title>, 
								quia, si intellectus possibilis esset totalis causa effectiva
								vel partialis, actus intelligendi posset se ipsum formare et causare in se ipso
								formam quam non habet, cuius oppositum vult <name ref="#Augustine">beatus Augustinus</name>
								expresse.</p>
							<p>Ex his patet quod secunda ratio non est soluta, quia, si movens et motum non
								repugnant in eadem natura, nec in eodem supposito, idem secundum rem et respectu
								eiudem esset in actu virtuali et potentia formali, cuius oppositum patet esse verum
								ex dictis. Et ulterius illa solutio destruit se ipsam, ut videtur. Dicit enim quod
								omnis natura in qua fundantur relationes moventis et moti est aliqualiter
								illimitata, sed constat quod natura intellectus possibilis non est illimitata aliquo
								modo, cum omnis intellectus creatus sit simpliciter finitus et nullo modo infinitus,
								igitur in intellectu possibili relationes huiusmodi fundari non possunt, quod est
								propositum; ergo etc. Et ulterius ista solutio contradicit principiis
									<ref>
										<name ref="#Aristotle">Philosophi</name> qui VIII <title ref="#Physics">Physicorum</title>
									</ref> 
								et 
								<ref>
									XII
									<title ref="#Metaphysics">Metaphysice</title>
								</ref> 
								ad probandum primum motorem accipit pro principio quod
								<quote>omne quod movetur ab alio movetur</quote>. 
								Patet igitur rationes illas non esse solutas,
								ut videtur. 
								Patet etiam conclusionem esse de mente 
								<name ref="#Augustine">beati Augustini</name> 
								et <name ref="#Aristotle">Aristotelis</name> 
								et sui <name ref="#Averroes">Commentatoris</name>. 
							</p>
							<p>Et potest ex dictis eorum confirmari primo sic: illud quod solum est pura potentia
								in genere intelligibilium non est totaliter causa effectiva, nec partialis actus
								intelligendi. Intellectus passibilis est huiusmodi, ergo. Maior patet, quia omne
								agens agit secundum quod est 
								
								<pb ed="#V" n="80-v"/>
								<cb ed="#V" n="a"/> 
								
								in actu. Illud ergo quod est pura potentia in
								aliquo genere per exclusionem omnis actualitatis nullam activitatem habet in illo
								genere. Minor est 
								<ref><name ref="#Aristotle">Aristotelis</name> III <title ref="#deAnima">De anima</title></ref> 
								dicens quod
								<!-- possible quot here -->
								intellectus possibilis non habet aliam naturam nisi quia possibilis vocatus est;
								ergo etc.</p>
							<p>Secundo sic: secundum 
								<ref><name ref="#Averroes">Commentatorem</name> III <title>De anima</title>,
									commento 5</ref>, 
								<quote>sicut se habet materia prima ad formam vel formas sensibiles, sic
								intellectus possibilis ad formas intelligibiles</quote>; 
								sed materia prima, quia est pura
								potentia simpliciter in genere entium, non est totalis causa effectiva nec partialis
								alicuius forme sensibilis, igitur intellectus possibilis, quia est pura potentia in
								genere intelligibilium, non est totalis causa effectiva, nec partialis actus
								intelligendi. </p>
							<p>Ex ista conclusione infero correlarie quod voluntas possibilis vel passiva non est
								totalis causa effectiva, nec partialis actus volendi. Deductio patet per rationes
								probantes conclusionem istam de intellectu que non minus concludunt de voluntate.
							</p>
						</div>
					</div>
					<div>
						<head><supplied>Conclusio quarta</supplied></head>
						<p/>
						<p>Quarta conclusio principalis est quod intellectus agens est totalis causa effectiva
							actus intelligendi et ad ponendum conclusionem istam movent me principaliter verba
								<name ref="#Augustine">beati Augustini</name> qui ex una parte dicit quod “anima est activa suarum
							operationum, ut patet per auctoritatem ipsius XII <title>Super Genesim ad
								litteram</title> et in VI multas allegatas in secunda conclusione. Et ex alia parte
							ponit quod nulla res potest producere in se ipsa formam quam non habet, ut patet per
							auctoritatem ipsius II <title ref="#DeLiberoArbitrio">De libero arbitrio</title> allegatam in tertia. Et ex
							istis sequitur quod in anima preter intellectum possibilem qui recipit intellectionem
							sit aliqua virtus que sit activa ipsius et nulla potest assignari preter intellectum
							agentem, immo quecumque detur illam voco intellectum agentem. Confirmo tamen
							conclusionem sic: quandocumque activitas activi adequat passibilitatem passivi ad
							quicquid se extendit passivitas passivi se extendit active activitas activi. Patet ex
							terminis, sed activitas intellectus agentis adequat naturalem passibilitatem
							intellectus possibilis, quia, sicut intellectus possibilis est omnis fieri, ita
							intellectus agens est omnia facere per <name>Philosophum</name> III <title>De
								anima</title> et intellectus possibilis est totalis causa receptiva, et sic passiva
							actus intelligendi, igitur intellectus agens est totalis causa effectiva eiusdem.</p>
						<p>Secundo sic: omnis operatio imanens est subiective sui principii activitati vel
							alicuius immediate fundati in eodem cum suo principio activo, aliter operatio imanens
							non esset perfectio agentis, quod est contra <name>Philosophum</name> IX
								<title>Metaphysice</title>, sed intelligere est operatio imanens, ut patet ibidem,
							et fundatur subiective in intellectu possibili, igitur causatur effective ab
							intellectu possibili vel ab aliquo immediate fundato in eodem subiecto cum ipso, sed
							non causatur effective ab intellectu possibili, ut patet ex tertia conclusione, igitur
							causatur ab aliquo immediate fundato in eodem subiective cum ipso; sed constat quod
							nihil aliud ab intellectu agente immediate fundatur in anima nostra cum intellectu
							possibili a quo possit causari actus intelligendi; ergo etc.</p>
						<p>Tertio sic: vel intellectus agens est totalis causa effectiva actus intelligendi, vel
							nulla, vel partialis. Non nulla, nec partialis, ergo totalis. Non quidem nulla, aliter
							intellectus agens non esset omnia facere, nec intelligere esset actio imanens, ut
							patet ex dictis, nec partialis, quia illud quod cum eo concurreret vel esset obiectum,
							vel species representativa ipsius vel intellectus possibilis. Hoc patet, quia istis
							positis potest poni actus intelligendi nisi impedimentum occurrat, sed nullum istorum
							potest dari. Non quidem primum, ut patet ex secunda conclusione, nec secundum, quia,
							si obiectum non potest poni totalis causa effectiva, nec partialis actus intelligendi,
							nec species representativa ipsius, nec tertium, ut patet ex conclusione
							precedenti.</p>
						<p>Ex ista conclusione infero correlarie quod voluntas agens est totalis causa effectiva
							omnis actus volendi et nolendi ad quos possibilis est in potentia naturali. Deductio
							est mihi evidens, quia non minus 
							
							<pb ed="#V" n="80-v"/>
							<cb ed="#V" n="b"/> 
							
							voluntas agens est totalis causa effectiva
							actus volendi quam intellectus agens actus intelligendi. Et potest ulterius deduci per
							rationes probantes conclusionem istam de intellectu agente que non minus probant de
							voluntate. </p>
						<p>Confirmo tamen eam unica ratione sic: vel voluntas agens est totalis causa effectiva
							etc, vel nulla, vel partialis. Non nulla, nec partialis, ergo totalis. Non quidem
							nulla quod ostendo dupliciter. Primo, quia secundum <name>Anselmum</name>
							<title>De concordia</title>, capitulo, “voluntas est active et facit omnes voluntarios
							motus”, et talis non est voluntas passiva, ut patet ex conclusione precedenti, igitur
							voluntas agens. Secundo, quia actus voluntatis est liber, igitur est a voluntate
							active totaliter vel partialiter, cum libertas non consistat in mere pati et non est a
							voluntate passiva sive possibili, igitur ab agente. Nec partialis, quia illud quod cum
							ea concurreret vel esset obiectum, vel intellectus, vel actus intelligendi, vel
							voluntas ipsa passiva. Hoc patet, quia istis solis positis potest poni actus
							voluntatis, sed nullum istorum potest cum ipsa concurrere, ergo non quidem obiectum,
							ut patet ex secunda conclusione, nec voluntas passiva, ut patet ex tertia, nec
							intellectus, hoc non est dubium, nec actus intelligendi, sicut videtur quibusdam, quia
							talis precise requiritur ut obiectum fiat presens voluntati; ergo etc. </p>
						<p>Ad maiorem tamen declarationem huius conclusionis est advertendum quod per istam
							conclusionem non intendo negare quin Deus concurrat active ad producendum omnem actum
							intelligendi et volendi, sicut etiam concurrit cum omni causa secunda ad producendum
							omnem eius effectus, nec intendo quod intellectus agens sit effectivum quod
							intellectionis. Tale enim est anima vel angelus, sed intelligo quod intellectus agens
							sit eis ratio agendi et effectivum, quo imaginor enim quod, sicut intellectus
							possibilis non intelligit se est illud quo anima vel angelus intelligit, sic et
							intellectus agens non causat actum, sed est illud quo anima vel angelus causat ipsum,
							et idem intelligo de voluntate. Et hoc de secundo. </p>
					</div>
				</div>
				<div type="articulus">
					<head>Tertius et quartus articulus</head>

					<p>Quantum ad tertium et quartum articulum simul movenda et dissolvenda sunt dubia contra
						conclusiones istas. Et primo contra primam est quedam opinio cuiusdam reverendi doctoris
						nostri...</p>
					<!-- I don't understand this division -->
					<p><name>Bernardus Oliverii</name> in I, distinctione 3, questione 8, articulo 1</p>

					<p>…qui circa materiam illam ponit duas conclusiones. </p>
					<div>
						<head>Opinio Bernardi Oliverii</head>
						<p>Prima est quod intellectus agens non est aliquid anime et ista directe contradicit
							conclusioni mee. </p>
						<p>Secunda: quod intellectus agens est ipsa scientia Dei que dicitur intellectus agens,
							quia dat rebus virtutem movendi intellectum possibilem et causandi in ipso actum
							intelligendi et hec contradicit ei indirecte.</p>
						<p>Primam conclusionem que directe est ad propositum probat multipliciter. </p>
						<p>Primo sic: nulla potentia existens in anima nostra est nobilior intellectu possibili
							nisi forte voluntas, sed intellectus agens est nobilior intellectu possibili et non
							est voluntas; igitur etc. Maior probatur, quia potentia intelligens formaliter est
							nobilior formaliter potentia non intelligente formaliter, sed intellectus possibilis
							est intelligens formaliter et nulla alia potentia existens in anima nostra est
							intelligens formaliter, igitur intellectus possibilis est nobilior omni potentia
							existente in anima nostra dimissa voluntate que, licet non sit formaliter intelligens,
							est tamen formaliter volens. Minor autem patet, quia agens est nobilius patiente, sed
							intellectus agens agit. Possibilis vero patitur; ergo etc.</p>
						<p>Preterea, agens universale non minus distinguitur supposito et subiecto a passo quam
							agens particulare. Hoc patet in omnibus inductive. Videmus enim quod sol qui est agens
							universale magis distinguitur ab homine quam homo qui est agens particulare et idem
							apparet in similibus quibuscumque, sed intellectus agens est agens universale. Obiecta
							vero sunt agentia particularia, ergo magis distinguitur intellectus agens supposito et
							subiecto a passo
							
							<pb ed="#V" n="81-r"/>
							<cb ed="#V" n="a"/>
							
							quam ipsa obiecta, sed constat quod ipsa obiecta non sunt
							aliquid anime, igitur multo minus intellectus agens. </p>
						<p>Preterea, nullum accidens inherens alicui potest esse agens principale vel equinocum,
							licet possit esse ratio agendi, sed, si intellectus agens esset aliquid anime, esset
							accidens ei inherens, ergo non esset agens principale seu equivocum, et per consequens
							non esset agens, cum non sit agens particulare. Hoc autem est falsum. Relinquitur ergo
							quod non sit aliquid in anima.</p>
						<p>Preterea, nullum agens particulare est nobilius agenti universali, sed, si
							intellectus agens esset aliquid anime, agentia particularia essent ipso nobiliora, cum
							tamen sit agens universale, igitur non est aliquid anime. Maior patet in omnibus
							inductive, ut dicit iste doctor. Minor autem probatur, quia, si poneretur in anima,
							esset accidens et multa agentia particularia sunt substantie et constat quod
							substantia est nobilior omni accidente; ergo etc.</p>
						<p>Preterea, omne agens particulare recipit influentiam ab universali, sed, si talis
							intellectus esset in anima agentia particularia, non reciperent influentiam ab ipso,
							igitur non debet poni in ipsa. Maior patet de Deo et creaturis de sole et animalibus,
							et sic de aliis. Et minor videtur nota, quia talia obiecta non dependerent ab eo in
							esse, nec in conservari, cum esset quedam qualitas tantum; igitur etc. Et ex his
							sequitur oppositum propositionis quam intuli correlarie, quia, si in anima non sit
							dare intellectum agentem, multo minus est dare voluntatem agentem. Et confirmatur,
							quia nunquam philosophi fecerunt mentionem de voluntate agente, ut videtur rationale,
							si sit dare voluntatem agentem sicut et intellectum.</p>
					</div>
					<div>
						<head>Contra <name>Bernardum</name></head>

						<p>Istis tamen non obstantibus videtur mihi quod nulla istarum conclusionum sit vera, ut
							patet ex deductione conclusionis mee contra quam adducuntur. Et potest ulterius
							confirmari quod, si intellectus agens non esset aliquid anime, intelligere non esset
							actio imanens, cuius oppositum patet per <name>Aristotelem</name> IX
								<title>Metaphysice</title>. Consequentia declaratur, quia nulla operatio dicitur
							imanens cuius agens universale et particulare principale et instrumentale
							distinguuntur supposito et subiecto ab operatione et subiecto operationis. Hec patet,
							quia nulla talis operatio maneret in agente et omnis operatio imanens manet in agente
							per <name>Aristotelem</name>, ubi supra. Sed, si intellectus agens non sit aliquid
							anime, tam universale agens quam particulare, tam principale quam instrumentale,
							distinguuntur supposito et subiecto ab operatione et subiecto operationis. Hoc patet,
							quia tam intellectus agens qui ab ipso ponitur agens universale quam obiecta
							extrinseca que ab ipso ponuntur agentia particularia casu posito distinguuntur
							supposito et subiecto ab intellectione et subiecto intellectionis, igitur intelligere
							non erit actio imanens. Et confirmatur, quia illa actio est transiens cuius agens
							universale et particulare distinguuntur supposito et subiecto ab operatione et
							subiecto operationis per <name>Philosophum</name> ubi supra, sed sic est in proposito.
							Si intellectus agens sit scientia Dei et non aliquid in anima; igitur etc.</p>
						<p>Preterea, contra conclusiones istas sunt expresse duo articuli parisienses preter
							articulum quem adduxi in deductione conclusionis mee. Primus est articulus 119, ubi
							dicitur quod substantia anime sit eterna et quod intellectus agens et possibilis sint
							eterni error, sed constat quod intellectus agens est eternus si sit scientia Dei; ergo
							etc.</p>
						<p>Secundus est articulus 133, ubi dicitur quod intellectus agens est quedam substantia
							separata superior ad intellectum possibilem et quod secundum substantiam potentiam et
							operatione est separatus a corpore, nec est forma corporis humani error, sed constat
							quod hec omnia verificantur de Deo si sit scientia Dei; ergo etc. Nec motiva istius
							doctoris concludunt.</p>
					</div>
					<div>
						<head>Responsio <name>Bernardi Oliverii</name></head>

						<p>Ad primum, igitur, communiter negatur maior. Et ad probationem dicitur quod nobilius
							est esse tale virtualiter quam formaliter, quia intellectus agens virtualiter continet
							intellectionem quam causat, licet intellectus possibilis sit formaliter intelligens,
							adhuc intellectus agens erit nobilior ipso. Ista tamen so-
							
							<pb ed="#V" n="81-r"/>
							<cb ed="#V" n="b"/>
							
							-lutio, licet sit
							communis, non videtur impedire ratione, quia iuxta regulam <name>Anselmi</name>
							<title>Monologion</title>, capitulo 15, “licet in perfectionibus secundum quid
							nobilius sit esse tale virtualiter quam formaliter, quia nobilius est posse creare
							lapidem quam esse formaliter lapis in perfectionibus, tamen simpliciter nobilius est
							esse tale formaliter quam virtualiter”. Et per hoc probat <name>Anselmus</name> quod
							“omnis perfectio simpliciter convenit Deo formaliter”; sed intelligere est perfectio
							simpliciter, quia in unoquoque melius est esse quam non esse, ut patet per
								<name>Anselmum</name> ibidem; ergo etc. Et ideo quicquid sit de maiori nego minorem,
							quia intellectus agens non videtur simpliciter nobilior intellectu passibili, licet
							sit nobilior ipso secundum quid. Ratio huius est, quia illa potentia est simpliciter
							nobilior cuius operatio perfectissima est nobilior, sed perfectissima operatio
							intellectus possibilis est nobilior simpliciter perfectissima operatione intellectus
							agentis, igitur intellectus possibilis est simpliciter nobilior intellectu agente.
							Probatur minor, quia perfectissima operatio intellectus possibilis est visio Dei
							beatifica quam non causat intellectus agens, sed Deus ipse; ergo etc. Nec probatio
							valet, quia non semper agens est simpliciter nobilior eo in quo agit. Videmus enim
							quod ignis agit in hominem, et tamen non oportet quod sit simpliciter nobilior homine.
							Et per istum doctorem obiectum cognitum agit in intellectum, et tamen non oportet quod
							quodlibet obiectum sit simpliciter nobilius intellectu, aliter albedo esset
							simpliciter nobilior ipso subiecto, quod est manifeste falsum, et sic de aliis multis.
							Sufficit enim quod agens sit nobilius passo secundum quid, scilicet inquantum
							agens.</p>
						<p>Ad secundum ratio supponit quod intellectus sit agens universale respectu
							intellectionis et obiectum intelligibile agens particulare, quod non est verum, quia
							obiectum naturaliter conceptibile non est totalis causa effectiva, nec particularis
							actus intelligendi, ut patet ex secunda conclusione. Multi etiam concederent maiorem
							in actionibus transeuntibus, non autem in imanentibus cuiusmodi est intelligere. </p>
						<p>Ad tertium concedo conclusionem, quia intellectus agens non est principale agens, sed
							ratio agendi principali agenti. Est enim illud quod angelus vel anima causat actum
							intelligendi, ut dictum est supra.</p>
						<p>Ad quartum potest dupliciter responderi. Primo, quidem interimendo maiorem, quia sol
							est agens universale respectu omnium que infra spheram activorum et passivorum
							naturaliter producuntur et homo est agens particulare, quia sol et homo generant
							hominem, et tamen constat quod homo et de omne animatum est simpliciter nobilius sole.
							Potest tamen universale agens secundum quid nobilius quam particulare, sed isto modo
							non est inconveniens quod accidens sit nobilius aliquo subiecto. Secundo potest dici
							quod obiectum non sit agens nec universale, nec particulare nisi cum anima intelligit
							se, et ideo ratio nulla.</p>
						<p>Ad quintum etiam eodem modo, quia supponitur in minori quod obiecta extrinseca sint
							agentia particularia, quod non est verum. Ex his patet quid dicendum ad illud quod
							infertur de voluntate agente. Et quando dicitur quod philosophi non fecerunt
							mentionem, potest dici dupliciter. Primo, quidem dici potest quod locus ab auctoritate
							non tenet negative, et ideo non sequitur philosophi non fecerunt mentionem de
							voluntate agente, igitur non est dare voluntatem agentem. Secundo potest dici quod,
							licet philosophi non fecerunt mentionem explicite de voluntate agente, fecerunt tamen
							implicite, quia, sicut declaratum est superius, ratio quam facit
								<name>Aristoteles</name> non minus probat voluntatem agentem quam intellectum.</p>
						<p>Contra secundam conclusionem sunt duo modi dicendi famosi, quorum primus ponit quod
							obiectum naturaliter conceptibile est totalis causa effectiva actus intelligendi.</p>
						<p>Secunda vero quod sit eius causa partialis, licet non totalis, verum quia quilibet
							eorum est directe contra conclusionem, idcirco non adduco rationes divisim. Ex
							fundamentis igitur <name>Scoti</name> cuius est secundus modus dicendi quidam
							doctor…</p>
					</div>
					<!-- division break is not clear to me -->
					<div>
						<head><name>Landulphus</name> in I, distinctione 4, questione 1, articulo 2</head>

						<p>…arguit primo sic: a quocumque habet aliquid effe-
							
							<pb ed="#V" n="81-v"/>
							<cb ed="#V" n="a"/>
							
							-ctive unde formaliter
							distinguatur, illud est eius effectivum. Sed hoc habet actus intelligendi ab obiecto;
							ergo. Maior patet, quia causa dans esse dat specificum esse per quod unumquodque ab
							alio distinguitur. Minor probatur, quia distinctio obiectorum videtur causare
							distinctionem actus per distincta obiecta. </p>
						<p>Preterea, nihil est perfectius penes illius, quod non est causa sui, cum ab eodem
							aliquid sit et perfectum sit, sed penes perfectiora obiecta sunt actus perfectiores,
							quia <name>Philosophus</name> III <title>Ethicorum</title> ponit actum felicitatis
							esse perfectissimum, quia est de perfectissimo obiecto, igitur impossibile est quin
							obiectum sit causa actus.</p>
						<p>Preterea, causa potens habere actus infinitos specie differentes est infinita nisi
							concurrat cum ea aliud agens, sed intellectus potest habere infinitos actus specie
							distinctos, ergo erit infinitus si non concurrat cum eo obiectum ad causandum. Maior
							patet, quia causa prehabet omnes effectus maxime quando est causa equivoca, cui non
							acquiritur potentia casandi eo quod causat, igitur, si prehabeat infinitos effectus,
							erit infinita. Minor probatur, quia circa infinitum ens potest habere intellectus suum
							actum, igitur nisi concurrat obiectum erit infinitus.</p>
						<p>Preterea, ad idem arguitur communiter primo sic: illud quod est tale in actu qualis
							intellectus est in potentia, et per consequens reductivum ipsius de potentia ad actum,
							est necessario totalis causa effectiva vel partialis actus intelligendi, sed obiectum
							naturaliter conceptibile est tale in actu qualis intellectus est in potentia et per
							consequens; igitur etc. Maior patet, quia illud quod reducit aliquid de potentia ad
							actum videtur necessario quod agat in illud. Probatur minor, quia intellectus est in
							potentia ad intelligendum, aliter nunquam posset intelligere et obiectum est de se
							actu intelligibile; igitur etc.</p>
						<p>Preterea, illud quod necessario exigitur ad intellectionem et non sicut passivum, nec
							sicut receptivum, illud requiritur sicut activum. Hoc patet, quia non apparet alia
							ratio ad quam requiratur, sed obiectum necessario exigitur ad intellectionem et non
							sicut pasivum, quia intellectus non agit in rem extra, nec sicut receptivum, quia non
							recipit intellectionem, ut patet; igitur etc.</p>
						<p>Preterea, omne recipiens aliquid absolutum in se non nisi existente quodam alio se
							habet ad illud sicut recipiens ad agens, aliter nesciremus quod ignis agit calorem,
							sed intellectus possibilis non recipit intellectionem ratione rei sensibilis nisi
							coexistente eius similitudine per sensus administrata et causata a sensibili obiecto.
							Intellectus igitur possibilis se habet ad obiectum sensibile sicut recipiens ad agens.
							Et confirmatur ista positio auctoritate <name>beati Augustini</name> IX <title>De
								Trinitate</title>, capitulo ultimo, ubi sic ait: “liquide tenendum est quod omnis
							res quam cognoscimus aggenerat in nobis notitiam sui. Ab utroque enim paritur notiti,a
							videlicet a cognoscente et cognito”; ergo etc.</p>
					</div>
					<div>
						<head>Ad rationes <name>Scoti</name></head>

						<p>Ad primum istorum primo reduco rationem contra suum auctorem assumpta eadem maiore a
							quo habet aliquid effective unde formaliter distinguatur illud est eius effectivum.
							Sed hoc habet propria passio a subiecto non minus quam actus intelligendi ab obiecto
							cum subiectum ponatur in propria diffinitione passionis loco differentie, ut patet VII
								<title>Metaphysice</title>, ergo propria passio causatur a proprio subiecto
							effective, quod est contra doctorem eorum cum non distinguatur realiter ab eo, ut
							dicunt.</p>
						<p>Ad formam igitur rationis nego minorem. Nec probatio valet, quia non sequitur actus
							distinguuntur per obiecta, igitur ab obiectis habent aliquid effective, ut formaliter
							distinguantur, sicut non sequitur actus distinguuntur per suas proprias rationes
							formales, igitur ab eis habent aliquid effective unde formaliter distinguantur, immo
							sic arguendo committitur fallacia consequentis, quia proceditur a pluribus causis
							veritatis ad unam. Concedo ergo quod actus distinguuntur per obiecta, quia circa aliud
							et aliud obiectum intellectus causat alium et alium actum, nec adhuc requiritur
							obiectum sicut 
							
							<pb ed="#V" n="81-v"/>
							<cb ed="#V" n="b"/> 
							
							activum, sed solum sicut materia circa quam.</p>
						<p>Ad secundum vel intelligit in maiori quod nihil est perfectius penes quod non est
							causa sui effectiva, vel intelligit quod nihil est perfectius penes illud quod non est
							causa sui in aliquo genere cause. Si secundo modo, non est ad propositum, quia ex hoc
							non sequeretur quod obiectum esset causa effectiva actus intelligendi. Si primo modo,
							propositio non est vera, quia quelibet res composita est nobilior alia per suam formam
							et universaliter res per suam propriam entitatem est nobilior et perfectior alia, vel
							imperfectior. Et tamen constat quod nulla res est causa effectiva sui ipsius, nec
							aliqua forma est causa effectiva eius cuius est forma, igitur ratio nulla. Et potest
							reduci contra eum sicut et precedens, quia penes perfectiora subiecta proprie
							passiones sunt perfectiores, ut patet, et tamen per eos subiectum non potest esse
							causa effectiva passionis.</p>
						<p>Ad tertium primo reduco rationem contra eum et ostendo quod, si causa totalis potens
							habere actus infinitos specie differentes est infinita, quod etiam causa partialis
							potens etc. erit infinita, quod est contra eum et contra doctorem quem sequitur, quia,
							si causa totalis potens etc. est infinita, hoc ideo est, quia maioris perfectionis est
							posse habere duos effectus specie differentes quam unum tantum et posse habere tres
							quam posse habere duos, et sic infinitum, sed, si hoc est verum in causa totali, etiam
							verum erit in causa partiali, quia, licet causa partialis non sit tante perfectionis
							sicut causa totalis, esse tamen causam partialem est alicuius perfectionis, et ideo,
							si in causa totali est universaliter verum quod posse habere duos actus etc. est
							maioris perfectionis quam posse habere unum tantum, verum erit etiam in causa partiali
							conformiter loquendo. </p>
						<p>Ad rationem igitur dico quod causa potens habere infinitos actus simul et pro simul
							quantum est ex se est infinita a intensive. Non tamen causa potens habere infinitos
							actus simul, sed non pro simul, quia, si sol efectus esset ab eterno, posset producere
							successive effectus infinitos, et per consequens simul contineret eos, licet non pro
							simul, et tamen propter hoc non esset infintus. Sic est in proposito, quia intellectus
							non potest habere infinitos actus simul et pro simul, ut patet, et ideo ratio
							nulla.</p>
						<p>Ad primum aliorum dico quod maior non est totaliter vera, quia, licet obiectum sit
							aliquo modo tale in actu qualis intellectus est in potentia, non tamen sequitur
							propter hoc quod sit reductivum ipsius de potentia ad actum, quia poterit reduci ad
							aliquam virtutem activam sui generis puta per intellectum agentem, ut patet ex quarta
							conclusione. Ignis enim est in potentia ad conburendum. Conbustibile est in actu
							quantum est de se conbustibile. Non tamen reducit ignem de potentia ad actum, sed
							ignis per suum calorem est causa conbustionis. Et, si dicatur quod obiectum assimilat
							sibi intellectum, igitur reducit ipsum de potentia ad actum. Nego consequentiam, quia
							non assimiliat sibi intellectum effective, sed sicut materia circa quam.</p>
						<p>Ad secundum nego maiorem. Exigitur enim obiectum solum sicut materia circa quam et
							non sicut passivum, nec sicut receptivum. Finis enim preexigitur necessario in omni
							actione naturali et non sicut activum, nec sicut passivum, nec sicut receptivum, sed
							sicut illud ad quod alia ordinantur. Illa igitur maior non est sufficiens. </p>
						<p>Ad tertium etiam nego maiorem, quia finis, ut statim fuit dictum, necessario
							requiritur ad actionem cuiuslibet agentis naturaliter, et per consequens nihil
							recipitur aut causatur naturaliter in aliquo nisi existente fine et cum recipiens non
							se habet ad finem sicut agens, quia causa finalis non est effectiva et in proposito
							intellectus possibilis non recipit actum intelligendi naturaliter nisi coexistentibus
							intellectu agente et specie in fantasia et ipsamet fantasia, et tamen hec omnia non
							ponuntur causare effective actum intelligendi. Dicendum ergo quod obiectum naturaliter
							conceptibile non requiritur ad actum intelligendi sicut agens, sed sicut materia circa
							quam. Ad auctoritatem vero concedo cum <name>beato Augustino</name> quod a cognoscente
							et cognito paritur sive gignitur notitia a cognoscente quidem effective, a
							co-
							
							<pb ed="#V" n="82-r"/>
							<cb ed="#V" n="a"/>
							
							-gnito vero sicut ab eo quod necessario requiritur ad intellectionem non
							sicut effectivum, sed sicut materia circa quam. Et hoc intendit <name>beatus
								Augustinus</name>, aliter contradiceret sibi ipsi, ut patet per auctoritates ipsius
							allegatas in deductione ipsius conclusionis. Nec est bona consequentia a cognoscente
							et cognito notitia gignitur, igitur ab utroque effective, quia in plus se habet gigni
							sicut et causari quam effective produci. Vult ergo <name>beatus Augustinus</name> quod
							quodlibet istorum est causa notitie in aliquo genere cause cognoscens quidem in genere
							cause efficientis. Cognitum vero in genere cause materialis non quod sit eius materia
							in quo vel de qua, sed precise circa quam, et sic sunt exponende omnes auctoritates
							qua videtur attribuere causalitatem obiecto respectu notitie.</p>
						<p>Contra tertiam conclusionem sunt etiam duo modi dicendi quorum unus ponit quod
							intellectus possibilis est totalis causa effectiva actus intelligendi, aliter vero
							quod sit eius causa partialis, licet non totalis. Verum, quia quilibet eorum est
							contra conclusionem quam teneo, non curo motiva eorum disiunctim adducere. Contra ergo
							conclusionem arguit quidam doctor…</p>
					</div>
					<!-- division break unclear -->
					<div>
						<head><name>Landulphus</name></head>

						<p>…ubi supra ex fundamentis Scoti cuius est secundus modus dicendi. </p>
						<p>Primo sic: actus vitalis non debet esse totaliter a causa non vitali cum sit
							imperfectior eo, sed actus intellectus est actus vitalis, ergo oportet quod habeat
							causam vitalem, scilicet intellectum possibilem.</p>
						<p>Preterea, omnis operatio intra manens manet in agente, ut agens est, cum sit
							perfectio eius, ut patet per <name>Philosophum</name> IX <title>Metaphysice</title>,
							sed intelligere est operatio intra manens, ut patet ibidem, ergo manet in agente ut
							agens est, sed manet in intellectu possibili, igitur est ab eo active,</p>
						<p>Preterea, perfectissimo enti non est removenda totalis causalitas sue operationis,
							cum causalitas sit perfectio entis, sed intellectus est perfectissimum ens, ut patet X
								<title>Metaphysice</title>, III <title>De anima</title> et X
								<title>Ethicorum</title>, ergo habebit aliquam causalitatem respectu sue
							operationis. </p>
						<p>Preterea, habitus ponitur in intellectu possibili non solum ad patiendum, quia de se
							summe est dispositus respectu actus, ergo ponitur in eo ad agendum. Et confirmatur
							ista ratio, quia conditio agentis non ponitur in passo. Hoc patet, quia perfectio
							agentis non est dispositio passi, sed habitus ponitur in intellectu possibili et
							habitus est dispositio agentis, tum quia habitus est qui habentem perficit et opus
							eius bonum reddit, ut dicitur II<title> Ethicorum</title>, tum quia habitui
							attribuitur prompte et declarabitur operari, ergo intellectus possibilis non erit
							materie passivus, et per consequens erit aliquo modo activus. </p>
						<p>Preterea, reflexio super actum est actus operantis, sed ista reflextio convenit
							intellectui possibili qui est potentia reflexiva, igitur intellectus possibilis
							reflectendo se causat intellectionem.</p>
						<p>Ad hoc ducuntur etiam auctoritates <name>beati Augustini</name> contra conclusionem
							precedentem allegate, quibus videtur dicere quod intellectus possibilis qui est
							formaliter cognoscens sit causa partialis intellectionis, quia a cognoscente et
							cognito notitia gignitur etc.</p>
					</div>
					<div>
						<head>Responsio ad rationes <name>Landulphi</name></head>

						<p>Ad primum istorum concedo quod actus intelligendi habet causam vitalem, sed non
							sequitur habet causam vitalem, igitur intellectum possibilem, quia intellectus agens
							qui ponitur eius causa totalis est vitalis non minus quam possibilis.</p>
						<p>Ad secundum distinguo de agente quo et quod, sicut est aliqualiter tactum supra et
							concedo quod omnis operatio intra manens manet in agente quod, non autem in agente quo
							sive in ratione agendi, quia omne producens aliquid in se ipso dividitur in duo,
							quorum unum est ei ratio agendi, aliud ratio recipiendi, iuxta doctrinam
								<name>Aristotelis</name> et etiam <name>beati Augustini</name>, aliter eadem res
							formaret se ipsam, cuius oppositum intendit, ut allegatum est supra. Et sic est in
							proposito, quia intellectio manet in anima et est effective ab ea tanquam a principio
							quod et intellectus agens est ei ratio agendi, possibilis vero ratio recipiendi, et
							ideo deducendo quartam conclusionem dicebatur quod omnis operatio imanens est
							subiective sui principii activi vel alicuius immediate fundati in eo-
							
							<pb ed="#V" n="82-r"/>
							<cb ed="#V" n="b"/>
							
							-dem cum
							suo principio activo.</p>
						<p>Ad tertium concedo quod oportet intellectum dare qui sit causa effectiva actus
							intelligendi et hoc sufficit ad hoc quod intellectus sit ens perfectissimum in suo
							genere, sed non sequitur oportet dare intellectum qui sit causa effectiva actus
							intelligendi, igitur hic est intellectus possibilis, quia potest esse intellectus
							agens.</p>
						<p>Ad quartum posset diversimode responderi secundum diversas opiniones doctorum, quia
							quidam dicunt quod habitus non facit ad substantiam actus, sed ad modus eius, quidam
							vero econtra. Quicquid tamen sit de hoc concedo quod habitus intelligibilis aliquo
							modo ponitur ad agendum et est ratio agendi non quidem intellectui possibili cum sit
							pura potentia in genere intelligibilium, sed angelo vel anime que mediante tali habitu
							per intellectum agentem tanquam per rationem agendi et principium actionis quo prompte
							et delectabiliter causat actum. Et ad confirmationem concedo quod conditio agentis non
							ponitur in passo ubi agens supposito et subiecto distinguitur a passo, quia tunc non
							esset perfectio agentis, sed ubi agens supposito et subiecto non distinguitur a passo
							conditio agentis potest poni in passo. Et sic est in proposito, quia intellectus agens
							et possibilis fundatur immediate in essentia angeli vel anime. Et ulterius, non est
							imaginandum quod habitus ponatur in intellectu possibili et quod intellectus agens per
							illum habitum prompte et delectabiliter exeat in actum, sed imaginandum est quod
							habitus ponitur in angelo vel in anima et per intellectum possibile tanquam per
							rationem recipientis recipit ipsum. Quo posito potest per intellectum agentem tanquam
							per rationem agendi et principium operandi quo prompte et delectabiliter actum
							causare, et sic habitus est conditio agentis, quia conditio angeli vel anime
							causantis.</p>
						<p>Ad quintum concedo quod reflexio super actum est actus operantis, quia est actus
							angeli vel anime qui mediantibus intellectu possibili tanquam ratione recipiendi et
							intellectu agente tanquam ratione agendi reflecti possunt super actum, sed ad hoc non
							oportet quod intellectus possibilis causet actum, quia proprie loquendo non reflectit
							se super actum, sed est illud quo angelus vel anima reflectuntur super ipsum, non
							quidem tanquam per rationem agendi, sed tanquam per rationem recipiendi precise.</p>
						<p>Ad auctoritates vero concedo quod a cognoscente, id est ab angelo vel anima, causatur
							effective actus intelligendi, et hoc intelligit <name>beatus Augustinus</name>.
							Intellectus tamen possibilis non est ei ratio agendi, sed intellectus agens, sicut et
							intellectus agens non est ei ratio recipiendi, sed intellectus possibilis.</p>
						<!-- why is this above the Francisus de Maronis heading -->
						<p>Contra quartam conclusionem quidam doctor…</p>
					</div>
					<div>
						<head><name>Franciscus de Maronis</name>, ordinis minorum in I, distinctione 3,
							questione 4, articulo 1</head>

						<p>…arguit primo sic: posito totali activo et passivo debite approximatis et non
							impeditis potest sequi effectus si sit a causa libera et necessario sequitur si sint
							agentia naturalia quocumque alio circumscripto cum ab alio non dependeat talis
							effectus; sed intellectus possibilis est totale receptum actus intelligendi, ergo, si
							intellectus agens est totale activum obiecto non presente nec in se, nec in specie,
							posset causari actus intelligendi, cuius oppositum experimur.</p>
						<p>Preterea, nulla causa finita continet totaliter infinitos effectus specie distinctos
							cum maioris perfectionis sit continere plures quam unum. Intellectus autem, si essent
							infinita obiecta specie distincta, omnia posset intelligere; ergo etc.</p>
						<p>Preterea, idcirco probamus ignem esse causam caloris et aquam non videntes eius
							causationem quam cernimus quod approximata igni. Si non impediatur, sequitur talis
							effectus. Et eadem ratio est in proposito, quia obiecto presente intellectui nisi
							voluntas impediat causatur actus intelligendi, igitur obiectum est eius causa saltem
							partialis, et per consequens intellectus agens non est causa totalis.</p>
						<p>Preterea, si obiectum ponatur tantum causa sine qua non ad cuius presentiam, potentia
							moveat se ipsam vel intellectus agens mo-
							
							<pb ed="#V" n="82-v"/>
							<cb ed="#V" n="a"/>
							
							-veat possibilem effective, ita poterit
							dici quod calor est causa sine qua non ad cuius presentiam aer vel aqua virtus in aere
							calefacit se ipsum, quod est inconveniens.</p>
					</div>
					<div>
						<head>Ad rationes <name>Francisci</name></head>

						<p>Ad primum istorum, quia passivum reducitur ad genus cause materialis, distinguo de
							materia, quia quedam est materia in qua quedam de qua et quedam circa quam, et concedo
							quod posito totali activo et passivo, dum tamen sit materia non solum in qua, sed de
							qua et circa quam debite approximatis etc. potest sequi effectus. Posito tamen totali
							activo et passivo, quod solum est materia in qua non est tamen de qua nec circa quam,
							non oportet quod sequatur effectus. Exemplum primi: posito igne et ligno conbustibili
							debite approximatis etc., necessario sequitur conbustio, quia lignum est materia
							conbustibilis non solum in qua, sed de qua et circa quam. Exemplum secundi: Deus
							potest supplere causalitatem effectivam notitie intuitive possibilis naturaliter de
							albedine presente. Albedine tamen ipsa corrupta vel annihilata non potest causare
							notitiam intuitivam, secundum istum doctorem et doctorem quem sequitur, quia non esset
							notitia rei presentis et existentis, ut existens est et hoc habent concedere omnes
							illi qui non distinguunt inter notitiam intuitivam et intueri, sive inter visionem et
							videre, quia, sicut extitit declaratum super prima distinctione, impossibile est
							albedinem annihilatam videri, secundum istos. Posito totali activo et passivo quod
							solum est materia in qua circumscripta materia de qua, vel circa quam, non oportet
							quod sequatur effectus. Et tunc ad minorem dico quod intellectus possibilis est totale
							passivum vel receptivum actus intelligendi, quia est materia eius in qua, non tamen de
							qua, vel circa quam nisi eum intelligit se, et ideo non sequitur quod circumscripto
							obiecto in se et in sua specie possit causari actus intelligendi. Et potest reduci
							ratio contra eum accipiendo eandem maiorem et inferendo minorem, sed posito Deo
							supplente causalitatem effectivam albedinis si quam habet in sensu ponitur totale
							activum et passivum visionis possibilis haberi de albedine, igitur corrupta vel
							annihilata albedine potest causari visio albedinis, cuius oppositum oportet ipsum
							concedere et omnes illos qui non distinguunt inter visionem et videre.</p>
						<p>Ad secundum patet quid dicendum ex solutione tertie rationis adducte contra secundam
							conclusionem.</p>
						<p>Ad tertium dico quod accipit causam diminute. Non enim probamus quod ignis causat
							calorem tamen aqua effective et hoc precise quod approximato igne si non impediatur.
							Sequitur talis effectus, sed ex hoc probamus quod ad productionem caloris necessario
							requiritur ignis in aliquo genere cause et quod non potest reduci nisi ad genus cause
							efficienter convincitur quod sit causa eius effectiva. In propositio autem non est
							sic, quia obiectum reducitur ad genus cause materialis non quod sit materia
							cognitionis in qua vel de qua, sed circa quam, ut dictum est supra.</p>
						<p>Per idem patet quid dicendum ad quartum, quia obiectum non est tantum causa sine qua
							non, sed vere reducitur ad aliquod genus cause materialis.</p>
					</div>
				</div>
				<div>


					<head>Ad argumenta principalia</head>

					<p>Ad rationes principales. </p>
					<p>Ad primam nego antecedens. Et ad probationem dico quod sensibile non causate effective
						actum sentiendi totaliter nec partialiter, ut patet ex his que dicta sunt in secunda
						conclusione. Et quando dicitur quod sensus non est totalis causa ipsius, secundum
							<name>Philosophum</name>, concedo de sensu possibili sive passivo. Talis enim non est
						totalis causa effectiva, nec partialis actus sentiendi, sicut nec intellectus possibilis
						actus intelligendi, sed, sicut in anima nostra est dare intellectum agentem qui sit
						totalis causa effectiva actus intelligendi, sic est dare sensum agentem qui sit totalis
						causa effectiva actus sentiendi; et istam credo esse intentionem
						<name>Philosophi</name>, quia ratio ista in omni natura etc. Non minus probat quod sit
						dare sensum agentem in nobis qui scit omnia facere in genere suo
						
						<pb ed="#V" n="82-v"/>
						<cb ed="#V" n="b"/>
						
						quam
						intellectum. Et potest deduci ratio, sicut superius fuit deducta ad probandum voluntatem
						agentem. </p>
					<p>Ad secundam rationem concedo quod intellectus et voluntas causant effective actus suos
						eo tamen modo quo dictum est in quarta conclusione.</p>

				</div>

			</div>
		</body>
	</text>
</TEI>
Alphonsus Toletanus Vargas - Liber I, Distinctio 3, Quaestio 2 - THESIS Digital Text Library

Alphonsus Toletanus Vargas - Liber I, Distinctio 3, Quaestio 2 [atv-l1d3q2.xml] text

Alphonsus Toletanus Vargas - Liber I, Distinctio 3, Quaestio 2 [atv-l1d3q2.xml]
text
